Wiadomości będą wysyłane raz w tygodniu, na koniec tygodnia. Adresy e-mail będą wykorzystywanie jedynie do mailingów w ramach Strefy Wolnej Prasy. Nie będą przedmiotem sprzedaży innym podmiotom.

Jesteś tutaj:
Home > Historia > 1 września 1939 (piątek)

1 września 1939 (piątek)

• Atak Niemiec na Polskę i początek II wojny światowej. O godzinie 4.45 niemiecki pancernik szkolny „Schleswig-Holstein” rozpoczął ostrzał Westerplatte, Wojskowej Składnicy Tranzytowej na terenie Wolnego Miasta Gdańska, bronionej przez załogę (około 200 żołnierzy) pod dowództwem mjr. Henryka Sucharskiego i kpt. Franciszka Dąbrowskiego. Przez 7 dni bohatersko odpierała ona powtarzające się ataki niemieckie z morza, ziemi i powietrza, stając się symbolem polskiego oporu.

• Rozporządzeniem prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego wprowadzony zostaje na terenie całej Polski stan wojenny.
„Obywatele Rzeczypospolitej! Nocy dzisiejszej odwieczny wróg nasz rozpoczął działania zaczepne wobec Państwa Polskiego, co stwierdzam wobec Boga i Historii. W tej chwili dziejowej zwracam się do wszystkich obywateli państwa w głębokim przeświadczeniu, że cały naród w obronie swojej wolności, niepodległości i honoru skupi się dookoła Wodza Naczelnego i sił zbrojnych oraz da godną odpowiedź napastnikowi, jak to się już nieraz działo w historii stosunków polsko-niemieckich. Cały naród polski, błogosławiony przez Boga, w walce o swoją świętą i słuszną sprawę, zjednoczony z armią, pójdzie ramię przy ramieniu do boju i pełnego zwycięstwa” (Odezwa Prezydenta RP Ignacego Mościckiego z 1 września 1939 r.).

• Odezwa naczelnego dowódcy wojsk niemieckich gen. Waltera von Brauchitscha do Polaków na zajmowanych przez Wehrmacht terenach, zawierająca nakaz bezwarunkowego stosowania się do zarządzeń niemieckiej administracji wojskowej i obietnicę stosowania się do postanowień prawa międzynarodowego.

• Obrona Poczty Polskiej w Gdańsku (dowodzi nią Konrad Guderski). Polacy poddają się po południu, kiedy budynek poczty zostaje podpalony. W miesiąc później zostają rozstrzelani przez Niemców.

• Operacja „Tannenberg”. Rozpoczyna się zorganizowany i zaplanowany niemiecki mord na ludności cywilnej, w tym zwłaszcza na polskich elitach na ziemiach zachodnich Rzeczypospolitej, dokonywany przez Selbstschutz (oddziały dywersyjne rekrutujące się z niemieckiej ludności zamieszkałej w Polsce) i oddziały policji bezpieczeństwa (tzw. Einsatzgruppen).

• Pierwsze alianckie zwycięstwa powietrzne w II wojnie światowej, odniesione przez Stanisława Skalskiego i Władysława Gnysia, późniejszych asów polskiego lotnictwa. Luftwaffe przeprowadziło tego dnia naloty terrorystyczne na szereg polskich miast.

• Zbrodnia wieluńska. Jedną z pierwszą zaatakowanych miejscowości jest Wieluń, zbombardowany przez Luftwaffe – liczbę ofiar szacuje się na około 1200 cywilów.
„Rano 1 września 1939 r. obudził mnie huk samolotów. W chwilę potem usłyszałem przeraźliwy świst i wybuch bomby na terenie ogrodu szpitalnego. Była to pierwsza bomba, która w ogóle padła na Wieluń. Po wybuchu bomby część budynku, w którym ja mieszkałem, a mieszkałem na terenie szpitala w budynku gospodarczym, zaczęła się walić. […] Przed budynkiem zastałem kilka płaczących sióstr szpitalnych. Kazałem im biec do ogrodu i kłaść się na ziemię, sam zaś chciałem się udać do szpitala. Zobaczyłem jednak nawracające samoloty i również pobiegłem do sióstr do ogrodu i położyłem się na ziemi. Słyszałem w tym czasie krzyki i jęki z zawalonego budynku gospodarczego, gdzie zostały przywalone gruzem pracownice kuchni, które od wczesnych godzin rannych przygotowywały śniadanie. Nawracające samoloty powtórnie zrzuciły bomby na szpital. […] Gdy minął pierwszy nalot […] udałem się do płonącego szpitala. Na schodach przed wejściem leżał zabity człowiek. Nie był to jednak chory, lecz ktoś, kto przybiegł tu z miasta. Na chodniku przed szpitalem również leżeli zabici. […] W zawalonym szpitalu jakakolwiek pomoc z naszej strony była bezskuteczna. Drugi budynek szpitalny, gdzie było położnictwo, miał całkowicie zerwany od podmuchu eksplodującej bomby dach” (zeznania świadka Zygmunta Patryna, 1974 r., archiwum IPN).

• Bitwa pod Mokrą (na północny zachód od Częstochowy) – Wołyńska Brygada Kawalerii z Grupy Operacyjnej „Piotrków” (Armia „Łódź”), dowodzona przez płk. Juliana Filipowicza, zwycięsko odpiera czołowe ataki niemieckiej 4. Dywizji Pancernej, która traci około 100 wozów bojowych, zniszczonych i uszkodzonych. Jeden z pogromców niemieckich czołgów, kapral Leonard Żłób, jako pierwszy żołnierz polski tej wojny zostaje przedstawiony do odznaczenia orderem wojennym „Virtuti Militari”.

• Bój pod Krojantami. Dwa szwadrony 18. Pułku Ułanów Pomorskich brawurowym manewrem kawaleryjskim hamują marsz XIX Korpusu Pancernego gen. Heinza Guderiana w kierunku strategicznego węzła kolejowego w Chojnicach; w boju ginie dowódca pułku płk Kazimierz Mastalerz. Rodzi się legenda o ataku z szablami na czołgi, wykorzystywana w propagandzie niemieckiej, a po wojnie także w debatach historyczno-politycznych epoki PRL.

• Początek długotrwałej zaciętej obrony polskiego wybrzeża w rejonie Gdyni i Oksywia. Dowództwem Lądowej Obrony Wybrzeża kieruje płk Stanisław Dąbek. Siłami Marynarki Wojennej dowodzi kontradm. Józef Unrug.
„[1 września 1939 r.] o godzinie 13.30 przeżyliśmy najgroźniejszy i dla nas zabójczy nalot samolotów wroga […]. Zobaczyłem odrywająca się bombę. Wydawało się, że leci wprost na mnie. […] gruchnęła w molo, mniej więcej między pierwszym a drugim działem […] przez zerwane poszycie wdarła się woda i okręt zrywając cumy, poszedł na dno, jak siekiera […]. Patrzę na por. [Jacentego] Dehnela, bojowego oficera. Strzela bez przerwy z Vickersa, zdaje on sobie doskonale sprawę, że okręt idzie na dno, mimo to brodząc po kolana w wodzie strzela dalej” (relacje o bombardowaniu portu Oksywie i ostatniej walce torpedowca ORP „Mazur”, za J. Pertek, Mała flota wielka duchem, Poznań 1989, s. 13–17).

• W ogólnopolskim dzienniku „Nasz Przegląd” ukazuje się oświadczenie: „Organizacja Syjonistyczna i naród żydowski stoją po stronie polskiej, gotowe do walki o swą godność i niepodległość. To oświadczenie winno być drogowskazem dla światowego żydostwa. Miejsce Żydów całego świata jest po stronie polskiej”.

• Na posiedzeniu brytyjskiej Izby Gmin premier Neville Chamberlain zapowiada walkę aż do zniszczenia Niemiec. W podobnym duchu wypowiadają się przedstawiciele liberałów i laburzystów. Rządy brytyjski i francuski zarządzają mobilizację powszechną w swoich krajach.

Źródło: ipn.gov.pl
Zdjęcie: ipn.gov.pl

Podobne

Leave a Reply

881 odpowiedzi na “1 września 1939 (piątek)”

  1. I’ve been exploring for a little for any high quality articles or blog posts on this kind of area . Exploring in Yahoo I at last stumbled upon this website. Reading this information So i am happy to convey that I’ve an incredibly good uncanny feeling I discovered just what I needed. I most certainly will make certain to don’t forget this website and give it a look on a constant basis.

  2. I’ve been exploring for a little bit for any high quality articles or blog posts in this sort of area . Exploring in Yahoo I eventually stumbled upon this site. Reading this information So i’m happy to convey that I have an incredibly good uncanny feeling I found out exactly what I needed. I most unquestionably will make sure to don’t fail to remember this web site and give it a look regularly.

  3. What i do not realize is in reality how you are now not actually much more well-appreciated than you might be now. You are so intelligent. You recognize therefore considerably with regards to this subject, made me in my opinion believe it from a lot of various angles. Its like men and women aren’t interested except it is something to do with Lady gaga! Your personal stuffs nice. At all times maintain it up!

  4. Hiya, I am really glad I’ve found this info. Nowadays bloggers publish only about gossip and net stuff and this is really irritating. A good web site with exciting content, this is what I need. Thank you for making this web site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  5. I truly wanted to post a simple remark in order to say thanks to you for some of the stunning ways you are showing on this site. My extended internet lookup has at the end been paid with awesome tips to exchange with my company. I would declare that many of us readers are undeniably endowed to dwell in a notable site with so many brilliant individuals with very helpful tips and hints. I feel pretty fortunate to have discovered your web pages and look forward to many more exciting moments reading here. Thank you again for all the details.

  6. Hiya, I’m really glad I’ve found this information. Nowadays bloggers publish just about gossip and web stuff and this is actually annoying. A good blog with exciting content, this is what I need. Thanks for making this web-site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  7. There are actually loads of details like that to take into consideration. That is a nice level to convey up. I supply the ideas above as normal inspiration however clearly there are questions just like the one you convey up the place the most important thing can be working in sincere good faith. I don?t know if greatest practices have emerged around things like that, however I am certain that your job is clearly identified as a fair game. Each boys and girls feel the impression of just a moment’s pleasure, for the remainder of their lives.

  8. I’ve been exploring for a little bit for any high-quality articles or blog posts on this sort of area . Exploring in Yahoo I at last stumbled upon this web site. Reading this information So i’m happy to convey that I have an incredibly good uncanny feeling I discovered just what I needed. I most certainly will make sure to do not forget this site and give it a glance regularly.

  9. Hiya, I am really glad I have found this information. Today bloggers publish just about gossip and internet stuff and this is actually frustrating. A good web site with exciting content, this is what I need. Thanks for making this web site, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  10. Hiya, I’m really glad I’ve found this info. Nowadays bloggers publish only about gossip and web stuff and this is actually annoying. A good blog with exciting content, that is what I need. Thank you for making this web site, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  11. Hiya, I am really glad I’ve found this info. Nowadays bloggers publish only about gossip and net stuff and this is really annoying. A good web site with exciting content, this is what I need. Thank you for making this web-site, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  12. Hiya, I am really glad I’ve found this information. Today bloggers publish only about gossip and internet stuff and this is actually frustrating. A good site with exciting content, this is what I need. Thank you for making this site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  13. Hiya, I’m really glad I’ve found this info. Today bloggers publish only about gossip and net stuff and this is actually annoying. A good web site with exciting content, this is what I need. Thanks for making this web-site, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  14. Thank you a lot for giving everyone an exceptionally special possiblity to read critical reviews from this site. It is often very terrific and also stuffed with a great time for me and my office co-workers to visit your blog nearly 3 times a week to see the newest guidance you will have. Not to mention, I’m so at all times astounded with your magnificent things you give. Selected 2 areas on this page are basically the most beneficial I’ve ever had.

  15. Hiya, I’m really glad I have found this information. Today bloggers publish only about gossip and internet stuff and this is actually frustrating. A good web site with interesting content, that’s what I need. Thank you for making this site, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  16. Hiya, I am really glad I’ve found this info. Today bloggers publish only about gossip and net stuff and this is really irritating. A good site with interesting content, this is what I need. Thanks for making this web site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  17. Hiya, I’m really glad I have found this info. Nowadays bloggers publish only about gossip and internet stuff and this is really irritating. A good site with exciting content, that is what I need. Thanks for making this website, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  18. Hiya, I am really glad I’ve found this information. Nowadays bloggers publish just about gossip and net stuff and this is actually irritating. A good website with exciting content, this is what I need. Thanks for making this web site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  19. Hiya, I am really glad I have found this info. Today bloggers publish only about gossip and web stuff and this is really annoying. A good website with interesting content, that’s what I need. Thank you for making this site, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  20. Hiya, I’m really glad I have found this info. Nowadays bloggers publish just about gossip and web stuff and this is really irritating. A good site with exciting content, that is what I need. Thank you for making this site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  21. Thanks for making me to acquire new suggestions about personal computers. I also have belief that one of the best ways to help keep your laptop computer in excellent condition has been a hard plastic-type material case, or even shell, that will fit over the top of the computer. A lot of these protective gear are usually model distinct since they are made to fit perfectly across the natural housing. You can buy all of them directly from the seller, or through third party sources if they are readily available for your laptop computer, however not all laptop can have a cover on the market. Again, thanks for your suggestions.

  22. Hiya, I’m really glad I have found this information. Nowadays bloggers publish just about gossip and internet stuff and this is really annoying. A good blog with exciting content, this is what I need. Thank you for making this site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  23. Hiya, I am really glad I’ve found this info. Nowadays bloggers publish only about gossip and internet stuff and this is actually annoying. A good site with interesting content, this is what I need. Thanks for making this web-site, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  24. Hiya, I’m really glad I’ve found this information. Nowadays bloggers publish just about gossip and net stuff and this is actually annoying. A good website with exciting content, this is what I need. Thanks for making this site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  25. Hiya, I am really glad I have found this info. Nowadays bloggers publish only about gossip and internet stuff and this is actually annoying. A good site with interesting content, that’s what I need. Thanks for making this web site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  26. Hiya, I’m really glad I have found this information. Nowadays bloggers publish only about gossip and net stuff and this is actually frustrating. A good blog with interesting content, that is what I need. Thank you for making this web-site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  27. I loved as much as you will receive carried out right here. The sketch is attractive, your authored subject matter stylish. nonetheless, you command get bought an impatience over that you wish be delivering the following. unwell unquestionably come further formerly again as exactly the same nearly a lot often inside case you shield this increase.

  28. Good article. It is rather unfortunate that over the last several years, the travel industry has already been able to to take on terrorism, SARS, tsunamis, flu virus, swine flu, as well as the first ever true global recession. Through everything the industry has really proven to be powerful, resilient plus dynamic, finding new tips on how to deal with trouble. There are often fresh issues and chance to which the sector must again adapt and act in response.

  29. Hiya, I’m really glad I’ve found this information. Today bloggers publish only about gossip and internet stuff and this is really frustrating. A good site with interesting content, this is what I need. Thanks for making this web site, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  30. Hiya, I am really glad I’ve found this info. Nowadays bloggers publish just about gossip and net stuff and this is actually frustrating. A good website with interesting content, that is what I need. Thanks for making this web-site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  31. Undeniably believe that which you said. Your favorite reason appeared to be at the net the simplest thing to be mindful of. I say to you, I definitely get irked while people think about issues that they plainly don’t realize about. You controlled to hit the nail upon the highest and defined out the whole thing without having side-effects , other folks can take a signal. Will likely be again to get more. Thank you

  32. Hiya, I’m really glad I’ve found this information. Nowadays bloggers publish only about gossip and internet stuff and this is really frustrating. A good web site with exciting content, that is what I need. Thank you for making this web-site, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  33. Hiya, I am really glad I have found this info. Today bloggers publish just about gossip and internet stuff and this is really irritating. A good web site with interesting content, that’s what I need. Thanks for making this web site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  34. I¡¦ve been exploring for a little bit for any high-quality articles or weblog posts in this sort of space . Exploring in Yahoo I at last stumbled upon this site. Studying this information So i am satisfied to convey that I have a very excellent uncanny feeling I discovered just what I needed. I most unquestionably will make sure to don¡¦t omit this website and provides it a look regularly.

  35. Hiya, I am really glad I have found this information. Today bloggers publish only about gossip and web stuff and this is actually irritating. A good site with exciting content, this is what I need. Thanks for making this web site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  36. Hiya, I’m really glad I’ve found this info. Nowadays bloggers publish only about gossip and internet stuff and this is actually annoying. A good blog with exciting content, this is what I need. Thank you for making this site, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  37. Thanks for sharing excellent informations. Your website is so cool. I am impressed by the details that you have on this web site. It reveals how nicely you perceive this subject. Bookmarked this web page, will come back for more articles. You, my friend, ROCK! I found simply the information I already searched all over the place and simply couldn’t come across. What a great web site.