Zmiany zapowiadane od miesięcy właśnie stały się faktem. 24 lipca 2025 roku Prezydent RP podpisał ustawę, która przesuwa granicę wieku emerytalnego dla komorników sądowych i asesorów aż do 70. roku życia. Ustawa wejdzie w życie w ciągu 14 dni od publikacji. Dla jednych to powrót do wcześniejszych rozwiązań, dla innych – sygnał, że nadchodzą bardziej radykalne reformy systemu emerytalnego. Co się zmienia, kogo dotyczy ustawa i dlaczego może to być tylko pierwszy krok?
Prezydent podpisał ustawę. Wiek emerytalny wzrasta – na początek dla jednej grupy zawodowej, ale skutki mogą odczuć wszyscy.
Wiek emerytalny 70 lat – kogo obejmą nowe zasady?
Dotychczas komornicy sądowi i asesorzy musieli przechodzić w stan spoczynku po ukończeniu 65. roku życia. Teraz, zgodnie z nowelizacją ustawy o komornikach sądowych z 22 marca 2018 r., będą mogli pracować do 70. roku życia – tak samo kobiety, jak i mężczyźni. W praktyce oznacza to, że granica wieku emerytalnego zostaje zrównana z tą, która obowiązuje już w przypadku notariuszy, prokuratorów czy sędziów (w przypadku tych ostatnich możliwe jest przedłużenie aktywności do 70. roku życia).
Ustawodawca podkreśla, że zmiana nie ma charakteru obowiązkowego – komornik, który zechce zakończyć pracę wcześniej, wciąż będzie miał taką możliwość. Minister Sprawiedliwości może przyjąć rezygnację, a sam zainteresowany skorzystać ze świadczeń na zasadach ogólnych.
Przypomnienie: wiek emerytalny w Polsce i staż pracy
Od 2017 roku w Polsce obowiązuje minimalny wiek emerytalny: 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Aby otrzymać świadczenie, konieczne jest również spełnienie kryterium stażu pracy – minimum 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Można także doliczać okresy nieskładkowe i zagraniczne, np. przepracowane w Niemczech czy Wielkiej Brytanii.
Wyjątki od reguły obejmują m.in. nauczycieli, górników czy osoby pracujące w trudnych warunkach – dzięki specjalnym przepisom mogą oni przejść na wcześniejszą emeryturę. Jednak dla ogromnej większości obywateli obowiązuje wspomniany próg wieku, który w świetle nowelizacji dotyczącej komorników może się wkrótce zmienić.
Dlaczego to ważna zmiana?
Choć zmiana dotyczy stosunkowo wąskiej grupy zawodowej, jej znaczenie wykracza poza środowisko komorników. Jak zauważają komentatorzy, rządzący mogą w ten sposób testować reakcję społeczną na potencjalne zmiany w systemie emerytalnym – zwłaszcza w kontekście rosnących kosztów świadczeń społecznych.
W 2024 roku Fundusz Ubezpieczeń Społecznych wydał rekordowe 418,1 miliarda złotych, z czego aż 369 miliardów przeznaczono na wypłaty emerytur i rent. Dotacja budżetowa dla ZUS wyniosła 64,7 miliarda złotych, pochłaniając niemal 7% całego budżetu państwa. Utrzymanie obecnego systemu – przy szybko starzejącym się społeczeństwie – może okazać się niemożliwe bez dalszych reform.
Demografia nie pozostawia złudzeń
Główne uzasadnienie dla zmian to sytuacja demograficzna. Liczba osób w wieku poprodukcyjnym systematycznie rośnie. Na koniec 2023 roku aż 26,3% obywateli Polski miało co najmniej 60 lat. Według prognoz Głównego Urzędu Statystycznego, do 2060 roku seniorzy będą stanowić aż 38,3% populacji – co oznacza niemal 12 milionów osób.
Równocześnie liczba ludzi w wieku produkcyjnym drastycznie się zmniejszy – według niektórych szacunków nawet o 40%. To rodzi poważne pytania o wypłacalność systemu i konieczność wprowadzenia nowych źródeł finansowania lub ograniczenia przywilejów emerytalnych.
Powrót do starych regulacji?
Warto przypomnieć, że jeszcze przed 2019 rokiem komornicy mogli pracować do 70. roku życia. Przepisy zostały wtedy zmienione – ograniczono wiek do 65 lat, a asesorzy nie mogli pełnić swojej funkcji dłużej niż 6 lat. Nowelizacja z czerwca 2025 roku de facto przywraca stan sprzed reformy.
Rząd uzasadnia to potrzebą zrównania przepisów z innymi zawodami prawniczymi. Notariusze, prokuratorzy czy sędziowie również mogą pracować do 70. roku życia, jeśli pozwala im na to zdrowie i chęci. Komornicy – według ustawodawcy – nie powinni być w tym zakresie dyskryminowani.
Co dalej? Czy inne grupy też będą pracować dłużej?
Choć oficjalnie zmiany dotyczą jedynie komorników i asesorów, wielu ekspertów uważa, że to początek szerszych reform. Już teraz trwają zakulisowe prace nad projektami podnoszącymi wiek emerytalny także w innych zawodach – na razie jednak rządzący boją się społecznej reakcji.
Wydłużenie wieku aktywności zawodowej – czytamy – jest jednak nieuniknione, jeśli system ma się utrzymać bez konieczności drastycznego podnoszenia składek lub cięcia świadczeń. Doświadczenia innych państw Europy – np. Niemiec czy Francji – pokazują, że debata o podniesieniu wieku emerytalnego wcześniej czy później musi się odbyć. Chyba, że zaczną zachodzić korzystne zmiany demograficzne.
Kiedy nowe przepisy wchodzą w życie?
Ustawa z dnia 25 czerwca 2025 roku wejdzie w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. To oznacza, że już w sierpniu 2025 roku komornicy i asesorzy, którzy ukończyli 65 lat, będą mogli wrócić do pracy – o ile nie ukończyli jeszcze 70 lat.
Osoby odwołane na podstawie starych przepisów mogą ubiegać się o ponowne powołanie, jeśli nadal spełniają warunki formalne. Nowelizacja zawiera też przepisy przejściowe – rozpoczęte postępowania będą kończone na dotychczasowych zasadach.
Blanka Skierkowska
Źródła: forsal.pl, Ustawa z dnia 25 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych, Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za 2024 r., Prognoza ludności na lata 2023–2060 – GUS, Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS
