Sezon infekcyjny zbliża się wraz z jesienią. W sezonie 2026/2027 szczepienia przeciw grypie są dostępne w placówkach medycznych, a dla dorosłych także w wybranych aptekach. Eksperci zalecają nie odkładać decyzji do szczytu zachorowań.

Jesień oznacza większą liczbę infekcji dróg oddechowych i więcej czasu spędzanego w zamkniętych pomieszczeniach. Główny Inspektorat Sanitarny w kampanii „Jesień bez infekcji” przypomina o szczepieniach, higienie rąk i odpowiedzialnym zachowaniu w przypadku objawów choroby. Jednym z podstawowych elementów profilaktyki pozostaje szczepienie przeciw grypie.

W sezonie 2026/2027 dostępne są inaktywowane szczepionki przeciw grypie podawane we wstrzyknięciu. Szczepienia mogą być wykonywane w podmiotach leczniczych, a dorośli mogą skorzystać również z wybranych aptek realizujących tę usługę. Do skorzystania z refundacji potrzebna jest recepta wystawiona przez uprawnioną osobę.

Co to oznacza w praktyce

Eksperci wskazują, że szczepienie można wykonywać przez cały sezon jesienno-zimowy, ale optymalnie warto zrobić to przed okresem zwiększonej liczby zachorowań. W Polsce sezon grypowy trwa zwykle od jesieni do wiosny, a największa liczba przypadków przypada często na pierwsze miesiące roku.

Szczepienie nie chroni przed każdą infekcją dróg oddechowych. Jego celem jest zmniejszenie ryzyka zachorowania na grypę oraz ciężkiego przebiegu i powikłań. Ma to szczególne znaczenie dla seniorów, osób z chorobami przewlekłymi, kobiet w ciąży i innych osób narażonych na cięższy przebieg infekcji.

W przypadku dzieci kwalifikację do szczepienia przeprowadza lekarz. Dorośli mają szerszy katalog osób uprawnionych do kwalifikacji, w tym lekarzy, pielęgniarki, położne czy farmaceutów zgodnie z aktualnymi zasadami. Wykonanie szczepienia jest odnotowywane w elektronicznej Karcie Szczepień.

Przed szczepieniem warto sprawdzić aktualne zasady refundacji dla swojej grupy wiekowej i zdrowotnej. Różne grupy pacjentów mogą mieć odmienne poziomy odpłatności. Informacje o punktach szczepień i aptekach realizujących usługę są publikowane w systemach publicznych.

GIS przypomina, że profilaktyka to nie tylko szczepienia. Regularne mycie rąk, wietrzenie pomieszczeń, pozostanie w domu przy nasilonych objawach i unikanie bliskiego kontaktu z osobami szczególnie narażonymi na ciężki przebieg infekcji również ograniczają transmisję.

Wrzesień i początek października są więc dobrym momentem, aby sprawdzić własny kalendarz szczepień, skonsultować przeciwwskazania z personelem medycznym i zaplanować ochronę przed sezonem, zanim liczba zachorowań wyraźnie wzrośnie.

Osoby z chorobami przewlekłymi powinny omówić szczepienie ze swoim lekarzem szczególnie wtedy, gdy przyjmują wiele leków lub miały wcześniej niepożądane reakcje po szczepieniach. Sama obecność choroby przewlekłej często nie jest przeciwwskazaniem, ale indywidualna ocena pozwala dobrać właściwy termin i uwzględnić bieżący stan zdrowia.

Rodzice dzieci mogą również sprawdzić, czy poza grypą aktualne są inne szczepienia wynikające z kalendarza. Początek roku szkolnego sprzyja przeglądowi dokumentacji medycznej, ponieważ dzieci wracają do dużych grup i częściej stykają się z infekcjami. GIS w kampanii jesiennej zwraca uwagę nie tylko na grypę, lecz także na COVID-19, RSV, krztusiec i pneumokoki, szczególnie w grupach bardziej narażonych na powikłania.

Szczepienie najlepiej planować wtedy, gdy pacjent nie ma ostrej infekcji i może spokojnie przejść kwalifikację. W razie gorączki lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia termin może wymagać przesunięcia. Ostateczną decyzję podejmuje osoba kwalifikująca do szczepienia. Warto więc nie zostawiać wszystkiego na ostatnią chwilę, szczególnie jeśli pacjent chce skorzystać z konkretnej apteki lub punktu, gdzie liczba terminów może być ograniczona. Najlepiej wcześniej sprawdzić dostępność preparatu oraz godziny pracy wybranego punktu szczepień.

Warto również pamiętać, że odporność po szczepieniu nie pojawia się natychmiast. Organizm potrzebuje czasu na wytworzenie odpowiedzi immunologicznej, dlatego decyzji nie warto odkładać do momentu, gdy fala zachorowań już gwałtownie rośnie. To szczególnie ważne dla osób starszych i przewlekle chorych, u których grypa częściej prowadzi do powikłań.

Warto również pamiętać, że odporność po szczepieniu nie pojawia się natychmiast. Organizm potrzebuje czasu na wytworzenie odpowiedzi immunologicznej, dlatego decyzji nie warto odkładać do momentu, gdy fala zachorowań już gwałtownie rośnie. To szczególnie ważne dla osób starszych i przewlekle chorych, u których grypa częściej prowadzi do powikłań.

Warto również pamiętać, że odporność po szczepieniu nie pojawia się natychmiast. Organizm potrzebuje czasu na wytworzenie odpowiedzi immunologicznej, dlatego decyzji nie warto odkładać do momentu, gdy fala zachorowań już gwałtownie rośnie. To szczególnie ważne dla osób starszych i przewlekle chorych, u których grypa częściej prowadzi do powikłań.

Przy planowaniu szczepienia warto wziąć pod uwagę także organizację codziennych obowiązków. Po szczepieniu większość osób funkcjonuje normalnie, ale u części mogą pojawić się krótkotrwałe objawy miejscowe lub gorsze samopoczucie. Dlatego wygodnie wybrać termin, po którym nie ma bardzo intensywnego dnia pracy czy podróży. Jeżeli pacjent przyjmuje leki, ma przewlekłe choroby albo wcześniej reagował nietypowo na szczepienia, powinien przekazać te informacje podczas kwalifikacji. Pozwala to bezpiecznie zaplanować szczepienie i rozwiać wątpliwości jeszcze przed podaniem preparatu.

Jesienią łatwo też pomylić grypę z innymi infekcjami dróg oddechowych. Szczepienie przeciw grypie nie chroni przed każdym wirusem, dlatego nadal znaczenie mają podstawowe zasady higieny i pozostawanie w domu przy nasilonych objawach. W praktyce najlepszy efekt daje łączenie kilku prostych działań: szczepień, wietrzenia pomieszczeń, mycia rąk i unikania bliskiego kontaktu z osobami szczególnie narażonymi na ciężki przebieg chorób zakaźnych. To rozwiązania znacznie mniej spektakularne niż leczenie powikłań, ale właśnie profilaktyka ma ograniczać ryzyko, zanim pojawi się problem.

Dla rodzin dobrym zwyczajem może być jesienny przegląd zdrowotny obejmujący nie tylko grypę. Warto sprawdzić, czy dzieci i dorośli mają aktualne szczepienia, czy kończą się stale przyjmowane leki oraz czy seniorzy nie potrzebują dodatkowej konsultacji przed sezonem infekcyjnym. Takie uporządkowanie spraw medycznych pomaga uniknąć sytuacji, w której kilka problemów pojawia się jednocześnie w środku zimy. Decyzje dotyczące szczepień powinny być jednak podejmowane indywidualnie, po uwzględnieniu wieku, stanu zdrowia i aktualnych zaleceń.

Źródła

PZH / Szczepienia.Info: https://szczepienia.pzh.gov.pl/faq/jak-prowadzone-sa-szczepienia-przeciw-grypie-w-sezonie-2026-2027/

Źródło uzupełniające: https://www.gov.pl/web/gis/jesien-bez-infekcji-zlota-jesien-zaczyna-sie-od-profilaktyki