4 kwietnia 1949 r. podpisano w Waszyngtonie Traktat P\u00f3\u0142nocnoatlantycki, powo\u0142uj\u0105cy NATO. Rozpocz\u0119cie stara\u0144 w sprawie przyst\u0105pienia Polski do Sojuszu by\u0142o mo\u017cliwe po upadku tzw. \u017belaznej Kurtyny. 12 marca 1999 r. Polska sta\u0142a si\u0119 pe\u0142noprawnym cz\u0142onkiem NATO \u2013 licz\u0105cej obecnie 30 pa\u0144stw najpot\u0119\u017cniejszej organizacji zbiorowej obrony na \u015bwiecie. Patrz\u0105c z perspektywy historycznej, droga naszego kraju do Sojuszu P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego nie by\u0142a jednak prosta i pewna.<\/p>\n\n\n\n
Rozpad zimnowojennego \u015bwiata<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wieloletni proces integracji Polski z zachodnimi strukturami obronnymi zosta\u0142 zainicjowany zako\u0144czeniem Zimnej Wojny. Wybory parlamentarne w Polsce 4 czerwca 1989 r. oraz pierwszy niekomunistyczny, prozachodni rz\u0105d w tej cz\u0119\u015bci Europy, upadek Muru Berli\u0144skiego i likwidacja Uk\u0142adu Warszawskiego w 1991 r. to tylko niekt\u00f3re z dat symbolizuj\u0105cych to wydarzenie..<\/p>\n\n\n\n Pocz\u0105tkowo nie by\u0142o jasne w jakim kierunku p\u00f3jd\u0105 kraje dawnego bloku wschodniego (np. kontrowersyjna koncepcja NATO-bis). W nast\u0119pnych latach stanowisko pa\u0144stw NATO do rozm\u00f3w z Polsk\u0105 stawa\u0142o si\u0119 coraz bardziej otwarte, cho\u0107 droga do cz\u0142onkostwa by\u0142a jeszcze daleka. Program Partnerstwo dla Pokoju z 1994 r. nie satysfakcjonowa\u0142 w pe\u0142ni Polski, ale by\u0142 wa\u017cnym krokiem. W rezultacie dalszych stara\u0144 w 1997 r. podj\u0119to decyzj\u0119 o zaproszeniu Polski, Czech i W\u0119gier do Sojuszu.<\/p>\n\n\n\n Starania o cz\u0142onkostwo i bezcenne wsparcie Polonii z USA<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wsparcie Polonii z ca\u0142ego \u015bwiata dla rodak\u00f3w \u017cyj\u0105cych w kraju w okresie stanu wojennego jest dobrze znanym faktem. Tymczasem, wiedza o pomocy \u015brodowisk polonijnych, zw\u0142aszcza ameryka\u0144skich i kanadyjskich, dla akcesji Polski do NATO nie jest ju\u017c tak powszechna. A wsparcie to mo\u017cna nawet ocenia\u0107 jako kluczowe. Mimo, \u017ce Polska mia\u0142a dobre notowania w Waszyngtonie, to w\u015br\u00f3d polityk\u00f3w p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144skich nie brakowa\u0142o sceptyk\u00f3w odno\u015bnie rozszerzania NATO.<\/p>\n\n\n\n Polonia ameryka\u0144ska, kt\u00f3ra by\u0142a dot\u0105d generalnie podzielona, zjednoczy\u0142a si\u0119 wok\u00f3\u0142 tego celu. Wysy\u0142ano listy do kongresmen\u00f3w, zbierano podpisy pod petycjami i wykorzystywano te\u017c rodz\u0105cy si\u0119 w\u00f3wczas Internet. Rol\u0119 kluczow\u0105 w tym wzgl\u0119dzie odegra\u0142 Kongres Polonii Ameryka\u0144skiej (Polish American Congress, PAC). Jednymi z najbardziej aktywnych cz\u0142onk\u00f3w polskiego lobby w Waszyngtonie, kt\u00f3re zabiega\u0142o o integracj\u0119 Polski z NATO, by\u0142 prezydencki doradca ds. bezpiecze\u0144stwa narodowego USA Zbigniew Brzezi\u0144ski oraz kurier Rz\u0105du RP w Londynie Jan Nowak-Jeziora\u0144ski. Praktycznie przez ca\u0142e lata dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105te XX w. wsp\u00f3\u0142pracowali oni ze sob\u0105, pozostaj\u0105c w \u015bcis\u0142ym kontakcie.<\/p>\n\n\n\n Polska aktywnym cz\u0142onkiem NATO<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bilans dwudziestu lat Polski w NATO jest ewidentnie dodatni i korzystny tak\u017ce dla naszych sojusznik\u00f3w. Armi\u0119 uzawodowiono, zmodernizowano i dostosowano do sojuszniczych standard\u00f3w. Warszawa wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 w Sojuszu, jako jednej z niewielu cz\u0142onk\u00f3w przeznaczaj\u0105c co najmniej 2%PKB na si\u0142y zbrojne. Systematycznie wzrasta\u0142a te\u017c pozycja Polski w Sojuszu, co potwierdzi\u0142 najwi\u0119kszy w historii szczyt NATO zorganizowany w Warszawie w lipcu 2016 r.<\/p>\n\n\n\n W ramach sojuszniczych misji polscy \u017co\u0142nierze brali aktywny udzia\u0142 w operacjach w Albanii, Kosowie, Bo\u015bni i Hercegowinie, Afganistanie czy Iraku. Na terenie Polski odbywa\u0142y si\u0119 liczne \u0107wiczenia grupuj\u0105ce kraje Sojuszu, w tym \u201eAnakonda\u201d. Utworzono Centrum Szkolenia Si\u0142 Po\u0142\u0105czonych w Bydgoszczy, Centrum Eksperckie\u00a0 Kontrwywiadu NATO (CI COE) w Krakowie czy natowsk\u0105 \u00a0Wielonarodow\u0105 Dywizj\u0119 P\u00f3\u0142nocny Wsch\u00f3d (MNDNE) w Elbl\u0105gu. Polskie my\u015bliwce wspieraj\u0105 ochron\u0119 przestrzeni powietrznej Litwy, \u0141otwy i Estonii.<\/p>\n\n\n\n Dla Warszawy najwa\u017cniejsz\u0105 korzy\u015bci\u0105 s\u0105 wzajemne gwarancje bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stw \u2013 sygnatariuszy traktatu waszyngto\u0144skiego. Gwarancje bezpiecze\u0144stwa wynikaj\u0105ce z cz\u0142onkostwa w NATO zbudowa\u0142y r\u00f3wnie\u017c fundament pog\u0142\u0119bionej integracji Polski z Zachodem w wymiarze politycznym i gospodarczym, niew\u0105tpliwie u\u0142atwiaj\u0105c p\u00f3\u017aniejsze wst\u0105pienie naszego kraju do Unii Europejskiej.<\/p>\n\n\n\n Sojusz w 2021 roku i perspektywy na przysz\u0142o\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n\n\n\n NATO stoi przed wyzwaniem zachowania w\u0142asnej sp\u00f3jno\u015bci (wypowiedzi prezydenta Francji, przyk\u0142ad kooperacji Turcji z Rosj\u0105) oraz utrzymania gotowo\u015bci do sprostania zar\u00f3wno nowym zagro\u017ceniom (hybrydowym, w tym \u2013 w cyberprzestrzeni), jak i tym konwencjonalnym, kt\u00f3re \u2013 jak pokazuj\u0105 regionalne konflikty zbrojne w Europie \u2013 nie odesz\u0142y do lamusa. Tymczasem, wiele z europejskich pa\u0144stw NATO nie przeznacza na obronno\u015b\u0107 minimum 2% PKB, jak to uzgodniono. Ponadto, kraje mog\u0105ce by\u0107 potencjalnym zagro\u017ceniem dla NATO w Europie, mimo, \u017ce generalnie s\u0142absze, je\u015bli chodzi o ca\u0142o\u015bciowy potencja\u0142 obronny, cz\u0119sto dysponuj\u0105 gro\u017anymi przewagami taktycznymi w postaci szybko\u015bci dzia\u0142a\u0144 oraz integralno\u015bci w realizacji danych strategii oraz wcielania ich w \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n Dla pomy\u015blnego zako\u0144czenia polskich stara\u0144 o cz\u0142onkostwo w NATO w 1999 r. bezcenne okaza\u0142y si\u0119 nie tylko zabiegi dyplomatyczne, ale przede wszystkim wsparcie Polonii z USA i Kanady. By\u0107 mo\u017ce warto by\u0142oby powt\u00f3rzy\u0107 tamt\u0105 akcj\u0119 polonijn\u0105 w przysz\u0142o\u015bci (np. do obrony dobrego imienia Polski w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej i na arenie mi\u0119dzynarodowej), ale pytanie, czy uda\u0142oby si\u0119 zjednoczy\u0107 naszych rodak\u00f3w wok\u00f3\u0142 takiego wsp\u00f3lnego celu.<\/p>\n\n\n\n Warto dalej budowa\u0107 pozycj\u0119 Polski wzoruj\u0105c si\u0119 na tych sukcesach z przesz\u0142o\u015bci, ale \u2013 wraz ze zbli\u017caniem si\u0119 kolejnej rocznicy znacz\u0105cej ju\u017c ponad dwie dekady naszego kraju w NATO \u2013 nie powinni\u015bmy jednak traci\u0107 z oczu nowych wyzwa\u0144 dla bezpiecze\u0144stwa i pokoju w Europie. Polska rozbudowuje sw\u00f3j niezale\u017cny potencja\u0142 obronny (pojawiaj\u0105 si\u0119 nawet g\u0142osy o konieczno\u015bci znacznego zwi\u0119kszenia liczby \u017co\u0142nierzy) i dodatkowo mo\u017ce liczy\u0107 na gwarancje wynikaj\u0105ce z artyku\u0142u 5 traktatu waszyngto\u0144skiego. Pojawiaj\u0105ce si\u0119 g\u0142osy w\u0105tpi\u0105ce w przysz\u0142o\u015b\u0107 Sojuszu nie wydaj\u0105 si\u0119 uwzgl\u0119dnia\u0107 realnej si\u0142y tej organizacji, kt\u00f3r\u0105 dobrze egzemplifikuje rozszerzenie strefy wsp\u00f3lnej obrony prawie trzykrotne pod wzgl\u0119dem liczby pa\u0144stw cz\u0142onkowskich \u2013 z 12 kraj\u00f3w w 1949 r. do 30 obecnie.<\/p>\n\n\n\n Tekst powsta\u0142 przy wsp\u00f3\u0142pracy ze Stowarzyszeniem im. Kazimierza Wielkiego.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Autor: T<\/strong>omasz Kijewski \u2013 Dyrektor Wykonawczy, Warsaw Institute<\/strong><\/p>\n\n\n\n Pe\u0142ni\u0105c obowi\u0105zki dyplomatyczne, przez szereg lat aktywnie dzia\u0142a\u0142 na rzecz Polski i Polonii w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej. Uko\u0144czy\u0142 stosunki mi\u0119dzynarodowe na Uniwersytecie \u0141\u00f3dzkim i studia podyplomowe na Akademii Sztuki Wojennej w Warszawie. Stypendysta m.in. Centrum Studi\u00f3w Transatlantyckich w Maastricht i Centrum Genera\u0142a Marshall`a (Garmisch-Partenkirchen \/ Washington DC). Uko\u0144czy\u0142 kurs w Mi\u0119dzynarodowej Agencji Energii (Pary\u017c) oraz by\u0142 doradc\u0105 ds. energetycznych w Calgary. Przygotowuje rozpraw\u0119 doktorsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n Tekst pierwotnie ukaza\u0142 si\u0119 na \u0142amach\u00a0\u201eDziennika Zwi\u0105zkowego\u201d<\/a>\u00a0oraz\u00a0\u201ePolish Express\u201d<\/a>.<\/em><\/p>\n\n\n\n