W poniedzia\u0142ek (28.09) w trakcie spotkania Biura Politycznego Komunistycznej Partii Chin (KPCh) dosz\u0142o do wyznaczenia terminu jesiennej sesji plenarnej Komitetu Centralnego, na kt\u00f3rej maj\u0105 zosta\u0107 podj\u0119te kluczowe decyzje w zakresie kierunk\u00f3w rozwojowych na kolejne lata \u2013 odb\u0119dzie si\u0119 ona w dniach 26-29 pa\u017adziernika. Najwa\u017cniejszym punktem agendy jesiennego plenum b\u0119dzie Plan Pi\u0119cioletni na lata 2021-2025 oraz Plan Rozwoju Ekonomicznego i Spo\u0142ecznego wraz z ustaleniem cel\u00f3w na rok 2035. Pod wieloma wzgl\u0119dami decyzje te b\u0119d\u0105 mie\u0107 wyj\u0105tkowy charakter, gdy\u017c od pocz\u0105tku transformacji gospodarczej Chiny pod rz\u0105dami KPCh nie sta\u0142y przed tak wieloma z\u0142o\u017conymi wyzwaniami.<\/p>\n\n\n\n
W ocenie ekonomist\u00f3w Mi\u0119dzynarodowego Funduszu Walutowego, pandemia doprowadzi\u0142a do najpowa\u017cniejszego za\u0142amania gospodarczego od lat 30. XX wieku. Recesja w 2020 r. ma wynie\u015b\u0107 4,9% w perspektywie globalnej, a w przypadku strefy euro czy Stan\u00f3w Zjednoczonych wska\u017aniki te osi\u0105gn\u0105 odpowiednio poziom -10,2% i -8%. Chiny maj\u0105 by\u0107 jedyn\u0105 pot\u0119g\u0105 gospodarcz\u0105, kt\u00f3re zanotuj\u0105 wzrost (+1,2%), jednak ze wzgl\u0119du na wysoki poziom wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci r\u00f3wnie\u017c one odczuj\u0105 szok popytowy na zachodnich rynkach. Wed\u0142ug prognozy Banku \u015awiatowego, w przysz\u0142ym roku PKB Chi\u0144skiej Republiki Ludowej (ChRL) ma wzrosn\u0105\u0107 o 6,9%, a IMF przewiduje mo\u017cliwo\u015b\u0107 wzrostu na poziomie 8,2%.<\/p>\n\n\n\n
Trudno\u015bci gospodarcze zwi\u0105zane ze \u015bwiatowym kryzysem zdrowotnym nak\u0142adaj\u0105 si\u0119 na strukturalne problemy gospodarki chi\u0144skiej, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych kluczowy jest dynamicznie wzrastaj\u0105cy poziom zad\u0142u\u017cenia gospodarstw domowych oraz utrzymuj\u0105ca si\u0119 ba\u0144ka na rynku nieruchomo\u015bci. Od 2008 r. poziom zad\u0142u\u017cenia gospodarstw wzr\u00f3s\u0142 z 17,87% PKB do ponad 56% PKB i z 40% do 120% dochodu rozporz\u0105dzalnego. Na powy\u017csze nak\u0142adaj\u0105 si\u0119 nieefektywne rz\u0105dowe programy inwestycyjne, r\u00f3wnoleg\u0142y system bankowy i ryzykowne kredyty (ok. 15-16%), eksploatacyjny model rozwoju przemys\u0142owego oraz nadmierna ingerencja Partii oraz pa\u0144stwa w rynek. Rosn\u0105ce aspiracje konsumpcyjne najwi\u0119kszej, cho\u0107 bardzo zr\u00f3\u017cnicowanej chi\u0144skiej klasy \u015bredniej sprawiaj\u0105, \u017ce presja wewn\u0119trzna na utrzymanie korzystnych warunk\u00f3w materialnych b\u0119dzie rosn\u0105\u0107. Dotychczas poparcie spo\u0142eczne dla ustroju w znacz\u0105cej mierze wynika\u0142o ze zdolno\u015bci Partii do stworzenia mo\u017cliwo\u015bci zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych.<\/p>\n\n\n\n
W\u0142adze KPCh zmuszone s\u0105 funkcjonowa\u0107 w coraz bardziej wymagaj\u0105cym \u015brodowisku mi\u0119dzynarodowym, kt\u00f3re z rosn\u0105cymi obawami podchodzi do rozwoju gospodarczego ChRL. W okresie rz\u0105d\u00f3w Xi Jinpinga relacje Chin ze Stanami Zjednoczonymi, Japoni\u0105 czy Indiami znalaz\u0142y si\u0119 na r\u00f3wni pochy\u0142ej przy jednoczesnym coraz bardziej asertywnym stanowisku Unii Europejskiej. W ostatnich miesi\u0105cach Stany Zjednoczone wprowadzi\u0142y szereg sankcji i ogranicze\u0144 wobec chi\u0144skiego koncernu Huawei, kt\u00f3re wyra\u017anie utrudni\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 sprzeda\u017cy najbardziej zaawansowanych mikroprocesor\u00f3w oraz korzystania z oprogramowania Android. Kluczowe pa\u0144stwa Unii Europejskiej (Niemcy, Francja, W\u0142ochy, Polska) r\u00f3wnie\u017c zamierzaj\u0105 wyra\u017anie ograniczy\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 partycypacji Huawei w budowie europejskiej sieci 5G. UE w ostatnich latach konsekwentnie d\u0105\u017cy do wypracowania \u201er\u00f3wnego pola gry\u201d, co oznacza eliminacj\u0119 b\u0105d\u017a zredukowanie asymetrii w warunkach wsp\u00f3\u0142pracy gospodarczej. Wariant globalizacji, kt\u00f3ry umo\u017cliwi\u0142 Chinom nieskr\u0119powany wzrost gospodarczy w szczeg\u00f3lno\u015bci po 2001 r. uleg\u0142 zatem wyra\u017anej zmianie.<\/p>\n\n\n\n
Jak na t\u0119 skomplikowan\u0105 sytuacj\u0119 zamierza zareagowa\u0107 KPCh? Kluczem do osi\u0105gni\u0119cia wysokich wska\u017anik\u00f3w rozwoju oraz do awansu w mi\u0119dzynarodowych \u0142a\u0144cuchach warto\u015bci ma by\u0107, tak jak w poprzednich latach, wzrost poprzez innowacje. W\u015br\u00f3d g\u0142\u00f3wnych kierunk\u00f3w rozwoju nale\u017cy wskaza\u0107 sektor technologii cyfrowych, sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 oraz przemys\u0142 p\u00f3\u0142przewodnik\u00f3w. Dotychczas w\u0142adze ChRL przywi\u0105zywa\u0142y do tych obszar\u00f3w bardzo wiele uwagi, o czym \u015bwiadczy szereg program\u00f3w takich jak: Made in China 2025, Plan Rozwoju Sztucznej Inteligencji Nowej Generacji (\u65b0\u4e00\u4ee3\u4eba\u5de5\u667a\u80fd\u7684\u53d1\u5c55\u8ba1\u5212) czy China Standard 2035 (\u4e2d\u56fd\u6807\u51c62035). W obliczu coraz bardziej ograniczonego dost\u0119pu do mikroprocesor\u00f3w nale\u017cy oczekiwa\u0107 wzmo\u017conej ingerencji pa\u0144stwa w ten sektor poprzez wprowadzenie zwolnie\u0144 podatkowych, subsydi\u00f3w i preferencyjnych kredyt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W ostatnich tygodniach w oficjalnym dyskursie g\u0142o\u015bna sta\u0142a si\u0119 koncepcja \u201epodw\u00f3jnego obiegu\u201d zaprezentowana przez Xi Jinpinga. Podkre\u015bla ona konieczno\u015b\u0107 wzmocnienia roli rynku wewn\u0119trznego i us\u0142ug, przy jednoczesnym utrzymaniu wsp\u00f3\u0142pracy z rynkami zagranicznymi. Najprawdopodobniej wi\u0105za\u0107 si\u0119 ona b\u0119dzie z dalszymi pr\u00f3bami uniezale\u017cnienia od importu towar\u00f3w wysokich technologii i wzmocnienia pozycji krajowych producent\u00f3w. W obszernym artykule w Dzienniku Ludowym z 30 wrze\u015bnia 2020 r. premier Li Keqiang wskazywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c na konieczno\u015b\u0107 decentralizacji i liberalizacji sektora us\u0142ug oraz stworzenia przyjaznego ekosystemu dla zagranicznych inwestor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Klasycznym narz\u0119dziem kreowania wzrostu s\u0105 inwestycje, cho\u0107 nast\u0105pi\u0142a wyra\u017ana zmiana co do obszar\u00f3w ich realizacji. Wi\u0119cej \u015brodk\u00f3w ma zosta\u0107 wykorzystanych na tworzenie tzw. \u201enowej infrastruktury\u201d (\u65b0\u578b\u57fa\u7840). W trakcie majowych obrad Og\u00f3lnochi\u0144skiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych ustalono, \u017ce do 2035 r. pa\u0144stwo przeznaczy ok. 1,4 biliona dolar\u00f3w na budow\u0119 infrastruktury cyfrowej w siedmiu wyselekcjonowanych obszarach. W\u015br\u00f3d nich znajduj\u0105 si\u0119: sie\u0107 5G, internet przemys\u0142owy, nowoczesny transport, centra przetwarzania danych, sztuczna inteligencja, sieci wysokiego napi\u0119cia oraz stacje do \u0142adowania samochod\u00f3w elektrycznych.<\/p>\n\n\n\n
Wa\u017cnym elementem planu pozostaje chi\u0144ski wariant \u201ezielonego \u0142adu\u201d, kt\u00f3ry zgodnie z zapowiedzi\u0105 prezydenta Xi z 23. wrze\u015bnia ma doprowadzi\u0107 do osi\u0105gni\u0119cia przez Chiny neutralno\u015bci klimatycznej do 2060 r. D\u0105\u017cenie do poprawy jako\u015bci powietrza, gleby i w\u00f3d stanowi zar\u00f3wno wyj\u015bcie naprzeciw oczekiwaniom spo\u0142ecznym i mi\u0119dzynarodowym, jak i szansom ekonomicznym w obszarze \u201ezielonych technologii\u201d i energetyki. Zwi\u0119kszenie udzia\u0142u energetyki j\u0105drowej, wodnej i s\u0142onecznej przyspieszy transformacj\u0119 energetyczn\u0105 kraju oraz otworzy nowe mo\u017cliwo\u015bci eksportu tych technologii za granic\u0119, w szczeg\u00f3lno\u015bci do pa\u0144stw rozwijaj\u0105cych si\u0119.<\/p>\n\n\n\n