{"id":3637,"date":"2019-07-28T07:00:14","date_gmt":"2019-07-28T06:00:14","guid":{"rendered":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/?p=3637"},"modified":"2019-07-28T07:00:14","modified_gmt":"2019-07-28T06:00:14","slug":"ii-rzeczpospolita-zaczynala-prawie-bez-kapitalu-inwestycyjnego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/ii-rzeczpospolita-zaczynala-prawie-bez-kapitalu-inwestycyjnego\/","title":{"rendered":"II Rzeczpospolita zaczyna\u0142a prawie bez kapita\u0142u inwestycyjnego"},"content":{"rendered":"

Sytuacja gospodarcza, w jakiej znajdowa\u0142a si\u0119\u00a0II Rzeczpospolita<\/strong>\u00a0na pocz\u0105tku swojego istnienia, nie by\u0142a godna pozazdroszczenia. Przede wszystkim brakowa\u0142o kapita\u0142u inwestycyjnego. Sytuacj\u0119 mia\u0142 poprawi\u0107 nap\u0142yw inwestycji z zagranicy a p\u00f3\u017aniej fundusze pa\u0144stwowe.<\/p>\n

Puls Biznesu zamie\u015bci\u0142 wywiad z Wojciechem Morawskim, historykiem i ekonomist\u0105 ze Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Handlowej dotycz\u0105cy pocz\u0105tk\u00f3w II RP. Jak podkre\u015bla dla Pulsu Biznesu Morawski, sytuacja gospodarcza ca\u0142ej Europy w 1918 roku by\u0142a fatalna. Nie inaczej przedstawia\u0142 si\u0119 stan Polski.<\/p>\n

Ca\u0142y kontynent odczu\u0142 bole\u015bnie skutki I wojny \u015bwiatowej. Poniewa\u017c ziemie polskie znalaz\u0142y si\u0119 pod kontrol\u0105 pa\u0144stw centralnych, dotkn\u0119\u0142a je blokada gospodarcza ze strony Ententy. Wywo\u0142a\u0142o to d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 kl\u0119sk\u0119 g\u0142odu.<\/p>\n

Na szcz\u0119\u015bcie \u2013 powiedzia\u0142 dla Pulsu Biznesu Morawski \u2013 Rosjanie przed wycofaniem si\u0119 nie zdo\u0142ali przeprowadzi\u0107 skutecznej mobilizacji a Niemcy i Austriacy nie mogli zaci\u0105ga\u0107 \u017co\u0142nierzy na okupowanych terytoriach. II Rzeczpospolita nie musia\u0142a wi\u0119c zmaga\u0107 si\u0119 z problemami demograficznymi, jakie powsta\u0142y po I wojnie \u015bwiatowej.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c dzia\u0142ania wojenne na terenie ziem polskich nie trwa\u0142y d\u0142ugo. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 miast nie zosta\u0142a zniszczona. Cho\u0107 by\u0142y wyj\u0105tki, jak na przyk\u0142ad Kalisz. Zniszczono te\u017c mosty. Jednak straty wynikaj\u0105ce z dzia\u0142a\u0144 wojennych nie by\u0142y du\u017ce \u2013 symboliczne, gdy por\u00f3wnamy je ze stratami spowodowanymi przez II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105.<\/p>\n

II Rzeczpospolita pozbawiona maszyn<\/h2>\n

Morawski podkre\u015bla, \u017ce wycofuj\u0105cy si\u0119 Rosjanie wywie\u017ali wi\u0119kszo\u015b\u0107 maszyn z teren\u00f3w Polski, by prowadzi\u0107 produkcj\u0119 z dala od frontu.<\/p>\n

Jak m\u00f3wi \u2013\u00a0My\u015bl\u0119, \u017ce ciekawe by\u0142oby por\u00f3wnanie zniszcze\u0144 po obu wojnach \u015bwiatowych. Po pierwszej zazwyczaj sta\u0142y budynki fabryczne, ale by\u0142y puste, bo maszyny zosta\u0142y wywiezione. Po drugiej by\u0142o odwrotnie: maszyny pracowa\u0142y do ostatniej chwili i najcz\u0119\u015bciej przechodzi\u0142y w dobrym stanie w r\u0119ce przeciwnika, natomiast budynki doznawa\u0142y by\u0142y zburzone.<\/em>\u00a0(cytat za Pulsem Biznesu)<\/p>\n

Przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 obszar Kr\u00f3lestwa Polskiego by\u0142 najbardziej rozwini\u0119t\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Rosji. Zamieszkiwa\u0142o go wielu posiadaczy znacznego kapita\u0142u. Jednak przemys\u0142 Kongres\u00f3wki opiera\u0142 si\u0119 na silnych zwi\u0105zkach gospodarczych z pozosta\u0142ymi cz\u0119\u015bciami Imperium Car\u00f3w.<\/p>\n

Pojawienie si\u0119 linii frontu a p\u00f3\u017aniej rewolucja w Rosji zerwa\u0142y te zwi\u0105zki. Kapita\u0142 z teren\u00f3w Kr\u00f3lestwa Polskiego zosta\u0142 prawie ca\u0142kowicie wyczyszczony w skutek burzliwych wydarze\u0144 lat 1914 \u2013 1918. Mniejsze szkody ponios\u0142a Wielkopolska. Jednak tam Polacy dysponowali przed wojn\u0105 mniejszymi zasobami kapita\u0142owymi. II Rzeczpospolita w momencie swego powstania nie mia\u0142a wi\u0119c prawie w og\u00f3le prywatnego kapita\u0142u inwestycyjnego.<\/p>\n

Pr\u00f3by radzenia sobie bez kapita\u0142u<\/h2>\n

Nadziej\u0105 dla polskiej gospodarki w pierwszych latach niepodleg\u0142o\u015bci by\u0142 kapita\u0142 zagraniczny. Przynie\u015b\u0107 go mia\u0142 odradzaj\u0105cy si\u0119 mi\u0119dzynarodowy rynek przep\u0142ywu kapita\u0142u. Szybko okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce inwestycje zagraniczne s\u0105 zbyt ma\u0142e w stosunku do potrzeb.<\/p>\n

Ze wzgl\u0119d\u00f3w politycznych II Rzeczpospolita mog\u0142a liczy\u0107 na inwestor\u00f3w z Francji. Decyzje inwestycyjne wynika\u0142y w tym przypadku z przekonania Francuz\u00f3w, \u017ce Polska jest ich wa\u017cnym sojusznikiem wojskowym. Firmy niemieckie inwestowa\u0142y natomiast na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, kt\u00f3ry zaraz po I wojnie \u015bwiatowej znajdowa\u0142 si\u0119 jeszcze w ca\u0142o\u015bci pod kontrol\u0105 Berlina.<\/p>\n

Nap\u0142yw kapita\u0142u zagranicznego znacz\u0105co ograniczy\u0142 wielki kryzys prze\u0142omu lat 20 i 30. XX wieku. Skutkiem tego II Rzeczpospolita musia\u0142a stymulowa\u0107 rozw\u00f3j gospodarczy przez wielkie inwestycje pa\u0144stwowe.<\/p>\n

Jak powiedzia\u0142 Pulsowi Biznesu Wojciech Morawski:\u00a0Nie by\u0142o to powodowane motywacjami ideologicznymi, bo nie ca\u0142a sanacja uwa\u017ca\u0142a, \u017ce trzeba upa\u0144stwawia\u0107 gospodark\u0119, ale innego kapita\u0142u po prostu brakowa\u0142o.<\/em><\/p>\n

Brak kapita\u0142u nie by\u0142 jedynym problemem, z jakim zmaga\u0142a si\u0119 II Rzeczpospolita. Trudne okaza\u0142o si\u0119 zadanie zintegrowania gospodarek r\u00f3\u017cnych zabor\u00f3w. Na przyk\u0142ad \u2013 inaczej ni\u017c w innych cz\u0119\u015bciach odrodzonego pa\u0144stwa \u2013 ruch kolejowy w Galicji by\u0142 lewostronny.<\/p>\n

W r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach Polski dzia\u0142a\u0142o r\u00f3\u017cne prawo. Wymaga\u0142o ono ujednolicenia. Jednak uwa\u017cano, \u017ce takie ujednolicenie nie mo\u017ce odby\u0107 si\u0119 kosztem mieszka\u0144c\u00f3w kt\u00f3rejkolwiek cz\u0119\u015bci kraju. Przyj\u0119to wi\u0119c zasad\u0119, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 ka\u017cdy przywilej obowi\u0105zuj\u0105cy na terenie jednego z zabor\u00f3w zostanie rozci\u0105gni\u0119ty na ca\u0142y kraj.<\/p>\n

Przyj\u0119cie takiej zasady by\u0142o jednak kosztowne i nie zawsze II Rzeczpospolita radzi\u0142a sobie z nim finansowo. Przyk\u0142ad mo\u017ce stanowi\u0107 ustawodawstwo socjalne obowi\u0105zuj\u0105ce w cz\u0119\u015bci Polski odzyskanej od Niemiec. Pa\u0144stwa nie by\u0142o sta\u0107 na rozci\u0105gni\u0119cie du\u017cych przywilej\u00f3w spo\u0142ecznych na wszystkich obywateli. Dlatego przez d\u0142ugi czas zab\u00f3r pruski posiada\u0142 odr\u0119bn\u0105 polityk\u0119 spo\u0142eczn\u0105.<\/p>\n

Przepa\u015b\u0107 kulturowa mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi zaborami<\/h2>\n

Przez ponad 100 lat ziemie polski znajdowa\u0142y si\u0119 pod panowaniem pa\u0144stw o bardzo r\u00f3\u017cnym poziomie rozwoju. Po\u0142\u0105czenie tych cz\u0119\u015bci stwarza\u0142o ogromne problemy. Jak powiedzia\u0142 dla Pulsu Biznesu Morawski:<\/p>\n

Istotnym wska\u017anikiem by\u0142 na przyk\u0142ad poziom analfabetyzmu. W tym wzgl\u0119dzie tereny z poszczeg\u00f3lnych zabor\u00f3w dzieli\u0142a przepa\u015b\u0107. W zaborze rosyjskim nie by\u0142o powszechnego obowi\u0105zku szkolnego. W niemieckim obowi\u0105zywa\u0142 on od dawna. R\u00f3\u017cne ga\u0142\u0119zie przemys\u0142u, kt\u00f3re produkowa\u0142y na rynki zaborc\u00f3w musia\u0142y sobie znale\u017a\u0107 nowych klient\u00f3w. Rolnictwo z Wielkopolski wcze\u015bniej by\u0142o bezkonkurencyjne na rynku niemieckim, ale nagle znalaz\u0142o si\u0119 w pa\u0144stwie polskim w otoczeniu gorszego, cho\u0107 taniej produkuj\u0105cego rolnictwa z pozosta\u0142ych zabor\u00f3w.<\/em><\/p>\n

Integracj\u0119 utrudnia\u0142a sytuacja gospodarcza. Morawski podkre\u015bla, \u017ce okres mi\u0119dzywojenny na ca\u0142ym \u015bwiecie charakteryzowa\u0142 si\u0119 s\u0142ab\u0105 koniunktur\u0105 gospodarcz\u0105. Dane dla \u015bwiatowej gospodarki by\u0142y gorsze, ni\u017c przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. Regres dotyczy\u0142 zar\u00f3wno Polski, jak i \u015bwiata.<\/p>\n

Niemcy na przyk\u0142ad przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 lat okresu mi\u0119dzywojennego pogr\u0105\u017cony by\u0142y w kryzysie. Najpierw zmaga\u0142y si\u0119 ze skutkami zniszcze\u0144 wojennych i reparacji. Kiedy sytuacja gospodarcza kraju nieco si\u0119 ustabilizowa\u0142a, nast\u0105pi\u0142 wielki kryzys \u015bwiatowy. Podobnie wzlotu i upadki przechodzi\u0142a polska gospodarka.<\/p>\n

Pr\u0105dy my\u015blowe w polskiej ekonomii lat 20. XX wieku<\/h2>\n

Silna pozycja nurtu socjalistycznego w II RP umo\u017cliwi\u0142a wprowadzenie w naszym kraju bardzo nowoczesnych \u2013 jak na owe czasy \u2013 standard\u00f3w. Wprowadzony zosta\u0142 o\u015bmiogodzinny dzie\u0144 pracy. W soboty pracowano natomiast tylko przez 6 godzin. Poniewa\u017c wolne soboty s\u0105 znacznie p\u00f3\u017aniejszym wynalazkiem, II Rzeczpospolita posiada\u0142a najkorzystniejsze stosowane w\u00f3wczas regulacje dotycz\u0105ce czasu pracy.<\/p>\n

Wprowadzono r\u00f3wnouprawnienie kobiet ju\u017c na samym starcie wolnego pastwa. Jak podkre\u015bla Morawski, nie uda\u0142o si\u0119 dokona\u0107 tego w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w \u00f3wczesnej Europy. Silny ruch socjalistyczny przyczyni\u0142 si\u0119 te\u017c do wprowadzenia przepis\u00f3w chroni\u0105cych prawa lokator\u00f3w. Z drugiej jednak strony wyst\u0119powa\u0142o zjawisko brutalnego t\u0142umienia demonstracji, a ofiary \u015bmiertelne nie by\u0142y w tym przypadku rzadko\u015bci\u0105.<\/p>\n

Istotn\u0105 rol\u0119 w polskiej my\u015bli ekonomicznej lat 20 i 30 XX wieku odegra\u0142 te\u017c liberalizm gospodarczy. Do po\u0142owy lat 30 wyznawano zasad\u0119 nakazuj\u0105c\u0105 ma\u0142\u0105 ingerencj\u0119 pa\u0144stwa w mechanizmy rynkowe.<\/p>\n

II Rzeczpospolita charakteryzowa\u0142a si\u0119 intensywnym poszukiwaniem metod tworzenia skutecznego systemu ekonomicznego. Pocz\u0105tkowo dominowa\u0142a potrzeba przywr\u00f3cenia zasad rynkowych sprzed I wojny \u015bwiatowej. Chodzi\u0142o o swobod\u0119 przep\u0142ywu kapita\u0142u i handlu.<\/p>\n

Jednak na skutek wielkiego kryzysu coraz mocniej zacz\u0119to akcentowa\u0107 potrzeb\u0119 spe\u0142niania przez pa\u0144stwo roli regulatora gospodarki i\u00a0wspierania rynku przez polityk\u0119.<\/a><\/p>\n

Grabski i Kwiatkowski<\/h2>\n

Wyrazicielami dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych koncepcji ekonomicznych byli: W\u0142adys\u0142aw Grabski i Eugeniusz Kwiatkowski. Grabski opowiada\u0142 si\u0119 za Polsk\u0105 otwart\u0105 na \u015bwiat, liberaln\u0105 gospodark\u0105 i oparciem rozwoju na prywatnym kapitale. Kwiatkowski natomiast widzia\u0142 zagro\u017cenie w ca\u0142kowitym otwarciu i popiera\u0142 etatyzm.<\/p>\n

Okres mi\u0119dzywojenny charakteryzowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wi\u0119ksz\u0105 brutalno\u015bci\u0105 w polityce. Czasem dochodzi\u0142o do morderstw znanych postaci \u017cycia publicznego w tym ekonomist\u00f3w. W okresie rz\u0105d\u00f3w sanacji natomiast pobicia przez \u201cnieznanych sprawc\u00f3w\u201d sta\u0142y si\u0119 metod\u0105 uciszania przeciwnik\u00f3w politycznych.<\/p>\n

Mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce powstawanie niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa po okresie niewoli odbywa\u0142o si\u0119 w nies\u0142ychanie trudnych warunkach. Z jednej strony oddzia\u0142ywa\u0142y skutki I wojny \u015bwiatowej, z drugiej za\u015b mia\u0142o ono miejsce w okresie \u015bwiatowej stagnacji gospodarczej. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce stagnacja dotkn\u0119\u0142a r\u00f3wnie\u017c na lata nasz kraj.<\/p>\n

Spraw\u0119 pogorszy\u0142 jeszcze wielki kryzys \u015bwiatowy prze\u0142omu lat 20 i 30. Wiele kraj\u00f3w \u2013 jak na przyk\u0142ad Francja \u2013 do czasu wybuchu II wojny \u015bwiatowej nie osi\u0105gn\u0119\u0142o wynik\u00f3w gospodarczych sprzed kryzysu. Jednym z jego nast\u0119pstw by\u0142o te\u017c doj\u015bcie do w\u0142adzy Adolfa Hitlera w Niemczech, co stanowi\u0142o pocz\u0105tek ko\u0144ca \u0142adu mi\u0119dzywojennego.<\/p>\n

Autor: Waldemar Kubielski
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: Puls Biznesu<\/p>\n

Publikacja za zgod\u0105 redakcji: Rynek Inwestycji<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sytuacja gospodarcza, w jakiej znajdowa\u0142a si\u0119\u00a0II Rzeczpospolita\u00a0na pocz\u0105tku swojego istnienia, nie by\u0142a godna pozazdroszczenia. Przede wszystkim brakowa\u0142o kapita\u0142u inwestycyjnego. Sytuacj\u0119 mia\u0142 poprawi\u0107 nap\u0142yw inwestycji z zagranicy a p\u00f3\u017aniej fundusze pa\u0144stwowe. Puls Biznesu zamie\u015bci\u0142 wywiad z Wojciechem Morawskim, historykiem i ekonomist\u0105 ze Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Handlowej dotycz\u0105cy pocz\u0105tk\u00f3w II RP. Jak podkre\u015bla dla Pulsu Biznesu Morawski, sytuacja […]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":10580,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[248],"tags":[],"class_list":["post-3637","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wiadomosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3637","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3637"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3637\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10580"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3637"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3637"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3637"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}