1 stycznia 2019 r. ma wej\u015b\u0107 w \u017cycie nowy podatek od zysk\u00f3w hipotetycznych. Przedsi\u0119biorcy, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 chcieli przenie\u015b\u0107 swoje aktywa, siedzib\u0119 lub sta\u0142y zak\u0142ad za granic\u0119 i tam zrealizowa\u0107 zyski kapita\u0142owe, zap\u0142ac\u0105 z tego tytu\u0142u podatek. Osoby chc\u0105ce zd\u0105\u017cy\u0107 ze zmian\u0105 rezydencji podatkowej i unikn\u0105\u0107 tego obci\u0105\u017cenia musz\u0105 pami\u0119ta\u0107, \u017ce pozosta\u0142o im ju\u017c niewiele czasu.<\/p>\n
Wdro\u017cenie dyrektywy Rady UE 2016\/1164 z dnia 12 lipca 2016 r. ustanawiaj\u0105cej przepisy, kt\u00f3rych celem jest przeciwdzia\u0142anie praktykom unikania opodatkowania, maj\u0105ce wp\u0142yw na funkcjonowanie rynku wewn\u0119trznego w zakresie opodatkowania niezrealizowanych zysk\u00f3w kapita\u0142owych w przypadku przeniesienia aktyw\u00f3w, rezydencji podatkowej lub sta\u0142ego zak\u0142adu (Dz.U. UE L 193\/1), zwanej dyrektyw\u0105 ATAD z 22 grudnia 2017 r., znalaz\u0142o si\u0119 w zestawieniu najwa\u017cniejszych do zrealizowania zada\u0144 Ministra Rozwoju i Finans\u00f3w na 2018 r. Ministerstwo chce w ten spos\u00f3b zatrzyma\u0107 kapita\u0142 w kraju, tzn. sprawi\u0107, aby jego wyprowadzanie i lokowanie pod inn\u0105 jurysdykcj\u0105, a nawet ca\u0142kowita zmiana rezydencji podatkowej, przesta\u0142y by\u0107 op\u0142acalne.<\/p>\n
Zgodnie z art. 5 ust. 1 dyrektywy ATAD opodatkowaniu b\u0119d\u0105 podlega\u0107 warto\u015bci rynkowe aktyw\u00f3w przenoszonych przez przedsi\u0119biorc\u00f3w:<\/p>\n
\u2013 ze swojej siedziby g\u0142\u00f3wnej do sta\u0142ego zak\u0142adu w innym pa\u0144stwie cz\u0142onkowskim lub w pa\u0144stwie trzecim;<\/p>\n
\u2013 ze swojego sta\u0142ego zak\u0142adu w pa\u0144stwie cz\u0142onkowskim do swojej siedziby g\u0142\u00f3wnej lub innego sta\u0142ego zak\u0142adu w innym pa\u0144stwie cz\u0142onkowskim lub w pa\u0144stwie trzecim;<\/p>\n
\u2013 przenosz\u0105cych swoj\u0105 rezydencj\u0119 podatkow\u0105 do innego pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego lub pa\u0144stwa trzeciego, z wy\u0142\u0105czeniem aktyw\u00f3w, kt\u00f3re pozostaj\u0105 faktycznie powi\u0105zane ze sta\u0142ym zak\u0142adem w\u00a0pierwszym pa\u0144stwie cz\u0142onkowskim;<\/p>\n
\u2013 przenosz\u0105cych dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 prowadzon\u0105 przez sw\u00f3j sta\u0142y zak\u0142ad z jednego pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego do innego pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego lub do pa\u0144stwa trzeciego.<\/p>\n
Podatek, kt\u00f3rego nie by\u0142o<\/strong><\/p>\n Przedsi\u0119biorca b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 uzyska\u0107 minimum 5-letnie odroczenie p\u0142atno\u015bci podatku od niezrealizowanych zysk\u00f3w kapita\u0142owych na raty, je\u015bli miejscem docelowym przeniesienia jego aktyw\u00f3w b\u0119dzie pa\u0144stwo, sygnatariusz Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (art. 5 ust. 2). Dla przedsi\u0119biorc\u00f3w jest to jednak niewielkie pocieszenie, gdy\u017c w praktyce zn\u00f3w zostan\u0105 obarczeni kolejnym ci\u0119\u017carem podatkowym tylko dlatego, \u017ce przenios\u0105 np. siedzib\u0119 zarz\u0105du do innego kraju. A to ani dzi\u015b, ani nigdy wcze\u015bniej nie wi\u0105za\u0142o si\u0119 dla nich z takim obci\u0105\u017ceniem.<\/p>\n Naruszenie swobody przedsi\u0119biorczo\u015bci<\/strong><\/p>\n Podatek od zysk\u00f3w hipotetycznych sta\u0142 si\u0119 narz\u0119dziem do szybkiego nabijania bud\u017cet\u00f3w poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw kosztem swoich podatnik\u00f3w. Dokonuj\u0105 one bowiem poboru podatku od niezrealizowanych zysk\u00f3w kapita\u0142owych ju\u017c w chwili przeniesienia przez przedsi\u0119biorstwo aktyw\u00f3w za granic\u0119. Nie bierze si\u0119 przy tym pod uwag\u0119 tego kiedy oraz czy w og\u00f3le przedsi\u0119biorcy zrealizuj\u0105 zyski od przeniesionych aktyw\u00f3w i \u017ce natychmiastowe obci\u0105\u017cenie obowi\u0105zkiem podatkowym mo\u017ce negatywnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na kondycj\u0119 finansow\u0105 przedsi\u0119biorstwa.<\/p>\n First-tier Tribunal, czyli brytyjska izba podatkowa 3 grudnia 2015 r. zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci UE wprost z pytaniem prejudycjalnym:\u00a0\u201ePrzy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce tego rodzaju obci\u0105\u017cenie z tytu\u0142u podatku ogranicza wykonywanie odpowiednich swob\u00f3d, czy obci\u0105\u017cenie to jest uzasadnione w my\u015bl zasady zr\u00f3wnowa\u017conego podzia\u0142u w\u0142adztwa podatkowego, a tak\u017ce, czy obci\u0105\u017cenie to jest proporcjonalne w sytuacji, gdy ustawodawstwo nie daje powiernikom mo\u017cliwo\u015bci odroczenia terminu p\u0142atno\u015bci podatku lub roz\u0142o\u017cenia p\u0142atno\u015bci na raty, ani nie bierze pod uwag\u0119 jakiegokolwiek spadku warto\u015bci aktyw\u00f3w\u00a0<\/em>trustu<\/em><\/a>\u00a0w p\u00f3\u017aniejszym okresie?\u201d<\/em>\u00a0(Wniosek o\u00a0wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w sprawie C-646\/15 Trustees of the Panayi Accumulation & Maintenance Settlements\/Commissioners for Her Majesty\u2019s Revenue and Customs, Dz.U. UE 8.2.2016, C 48\/22).<\/p>\n TSUE odpowiedzia\u0142, \u017ce taki spos\u00f3b opodatkowania bez mo\u017cliwo\u015bci odroczenia zap\u0142aty nale\u017cnego w tych warunkach podatku stoi na przeszkodzie wyra\u017conej w Traktacie o funkcjonowaniu UE swobodzie przedsi\u0119biorczo\u015bci (wyrok TSUE z dnia 13 listopada 2017 r., C-646\/15 (zob. r\u00f3wnie\u017c: skarga z dnia 26 maja 2011 r., C-261\/11 Komisja Europejska przeciwko Kr\u00f3lestwu Danii; wyrok TSUE z dnia 12 lipca 2012 r., C-269\/09 Komisja Europejska przeciwko Kr\u00f3lestwu Hiszpanii; opinia Rzecznika Generalnego UE Juliane Kokott z dnia 13 lipca 2017 r., w sprawie: C\u2011292\/16 A Oy; Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Spo\u0142ecznego \u201eOpodatkowanie niezrealizowanych zysk\u00f3w kapita\u0142owych w przypadku zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania dla cel\u00f3w podatkowych oraz potrzeba koordynacji polityki podatkowej pa\u0144stw cz\u0142onkowskich\u201d z dnia 19 grudnia 2006 r., KOM(2006) 825 wersja ostateczna).<\/p>\n Jak zmieni\u0107 rezydencj\u0119 podatkow\u0105?<\/strong><\/p>\n Od 1 stycznia 2019 r. przedsi\u0119biorcy b\u0119d\u0105 musieli pogodzi\u0107 si\u0119 z faktem, i\u017c ewentualna ch\u0119\u0107 zmiany miejsca prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej lub nawet tylko samej jej siedziby b\u0119dzie wi\u0105za\u0142a si\u0119 z ci\u0119\u017carem w postaci podatku od zysk\u00f3w hipotetycznych. Tym, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 si\u0119 na to godzi\u0107 pozosta\u0142o wi\u0119c niewiele czasu. Zmiana rezydencji podatkowej jest bowiem procesem z\u0142o\u017conym.<\/p>\n Zgodnie z art. 3 ust. 1 i ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od os\u00f3b fizycznych (Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350 z p\u00f3\u017an. zm.) nieograniczonemu obowi\u0105zkowi podatkowemu podlega podatnik przebywaj\u0105cy na terytorium RP przez okres co najmniej 183 dni w roku podatkowym lub posiada tam centrum interes\u00f3w osobistych lub gospodarczych. Zmiany rezydencji podatkowej mo\u017cna wi\u0119c dokona\u0107, przebywaj\u0105c w Polsce kr\u00f3cej ni\u017c 183 dni i przenosz\u0105c poza jej granice centrum wskazanych interes\u00f3w. W odniesieniu do os\u00f3b prawnych, sp\u00f3\u0142ek kapita\u0142owych w organizacji, niekt\u00f3rych jednostek organizacyjnych niemaj\u0105cych osobowo\u015bci prawnej i innych, wymienionych w ustawie o podatku dochodowym od os\u00f3b prawnych, do zmiany rezydencji konieczne b\u0119dzie r\u00f3wnie\u017c przeniesienie pod re\u017cim innej jurysdykcji podatkowej jej siedziby lub zarz\u0105du (art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 i art. 1a ust. 1, Dz.U. 1992 nr 21 poz. 86 z p\u00f3\u017an. zm.).<\/p>\n Je\u017celi ca\u0142kowite przeniesienie interes\u00f3w osobistych i gospodarczych przed dat\u0105 1 stycznia 2019 r. mog\u0142oby okaza\u0107 si\u0119 trudne do przeprowadzenia, to szybszym rozwi\u0105zaniem b\u0119dzie pozyskanie dodatkowej rezydencji podatkowej. W przypadku ewentualnego konfliktu jurysdykcyjnego na podatniku spoczywa\u0107 b\u0119dzie obowi\u0105zek udowodnienia zwi\u0105zania z dan\u0105 rezydencj\u0105. W my\u015bl art. 4 Modelowej konwencji w sprawie podatku od dochodu i maj\u0105tku Organizacji Wsp\u00f3\u0142pracy Gospodarczej i Rozwoju, w przypadku posiadania miejsca zamieszkania w obu pa\u0144stwach decyduj\u0105ce znaczenie dla okre\u015blenia rezydencji podatkowej maj\u0105\u00a0\u201e\u015bci\u015blejsze powi\u0105zania osobiste i\u00a0gospodarcze (o\u015brodek interes\u00f3w \u017cyciowych)\u201d.<\/em>\u00a0Z kolei zgodnie z komentarzem OECD do tego artyku\u0142u, o tych powi\u0105zaniach decyduj\u0105 m.in. miejsce prowadzonej dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej i\u00a0miejsce, z kt\u00f3rego dana osoba zarz\u0105dza swoim maj\u0105tkiem.<\/p>\n Niezwykle silnym or\u0119\u017cem w udowadnianiu okre\u015blonej rezydencji jest certyfikat rezydencji podatkowej. Pozyskanie jej przed organem podatkowym jednego kraju s\u0142u\u017cy jako niezbity argument w post\u0119powaniu o ustalenie rezydencji podatkowej przed organem innego kraju.\u00a0\u201eCertyfikatu rezydencji nie mo\u017ce zast\u0105pi\u0107 inny dow\u00f3d. Jak wskazuje liczne orzecznictwo, certyfikat stanowi \u015brodek dowodowy (wy\u0142\u0105czny) posiadania rezydencji podatkowej w okre\u015blonym kraju\u201d<\/em>(interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 29.05.2017 r., 0114-KDIP3-3.4011.115.2017.1.JM).<\/p>\n Podatnicy, kt\u00f3rzy chcieliby uzyska\u0107 inn\u0105 rezydencj\u0119 podatkow\u0105 dla rozlicze\u0144 podatkowych za 2018 r., a przebywali dot\u0105d jedynie na terytorium RP, musieliby zdecydowa\u0107 si\u0119 na to ju\u017c dzi\u015b. 2 lipca up\u0142ywa bowiem 183 dzie\u0144 roku.<\/p>\n Autor: Kancelaria Prawna Skarbiec<\/strong><\/a>\u00a0specjalizuje si\u0119 w\u00a0<\/strong>ochronie maj\u0105tku<\/strong><\/a>\u00a0oraz doradztwie strategicznym dla przedsi\u0119biorc\u00f3w.<\/strong><\/p>\n
\nradca prawny Robert Nogacki<\/p>\n