17 wrze\u015bnia 1939 roku Armia Czerwona wkroczy\u0142a do Polski, realizuj\u0105c tajne ustalenia paktu Ribbentrop-Mo\u0142otow. W przeddzie\u0144 rocznicy warto przypomnie\u0107, \u017ce sowiecka agresja nie by\u0142a \u201ewkroczeniem ochronnym\u201d, lecz kolejnym ciosem zadanym pa\u0144stwu walcz\u0105cemu ju\u017c z III Rzesz\u0105.<\/p>\n\n\n
Wojna trwa\u0142a zaledwie siedemna\u015bcie dni, gdy od wschodu pojawi\u0142 si\u0119 drugi agresor. Polska armia walczy\u0142a z Niemcami, administracja pr\u00f3bowa\u0142a utrzyma\u0107 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 pa\u0144stwa, a cywile uciekali przed bombardowaniami. W takich warunkach Zwi\u0105zek Sowiecki uruchomi\u0142 plan uzgodniony wcze\u015bniej z Berlinem i skierowa\u0142 Armi\u0119 Czerwon\u0105 na terytorium Rzeczypospolitej.<\/p>\n\n\n
Instytut Pami\u0119ci Narodowej przypomina, \u017ce w nocy z 16 na 17 wrze\u015bnia polski ambasador w Moskwie Wac\u0142aw Grzybowski zosta\u0142 wezwany do Ludowego Komisariatu Spraw Zagranicznych. Sowieci pr\u00f3bowali uzasadni\u0107 agresj\u0119 tez\u0105 o rzekomym rozpadzie pa\u0144stwa polskiego. Ambasador odm\u00f3wi\u0142 przyj\u0119cia noty. Kilka godzin p\u00f3\u017aniej granic\u0119 przekroczy\u0142y oddzia\u0142y Armii Czerwonej.<\/p>\n\n\n
T\u0142o wydarze\u0144 by\u0142o znane dopiero p\u00f3\u017aniej w pe\u0142nym wymiarze. 23 sierpnia 1939 roku Niemcy i ZSRS podpisa\u0142y pakt Ribbentrop-Mo\u0142otow, do kt\u00f3rego do\u0142\u0105czono tajny protok\u00f3\u0142 wyznaczaj\u0105cy strefy wp\u0142yw\u00f3w w Europie \u015arodkowo-Wschodniej. Polska znalaz\u0142a si\u0119 pomi\u0119dzy dwoma totalitarnymi pa\u0144stwami, kt\u00f3re uzgodni\u0142y podzia\u0142 jej terytorium.<\/p>\n\n\n
Sowiecka ofensywa dramatycznie ograniczy\u0142a mo\u017cliwo\u015bci dalszej obrony. Cz\u0119\u015b\u0107 polskich jednostek podejmowa\u0142a walk\u0119 z Armi\u0105 Czerwon\u0105, inne pr\u00f3bowa\u0142y przebija\u0107 si\u0119 w kierunku granic z Rumuni\u0105 i W\u0119grami. W kolejnych tygodniach nast\u0105pi\u0142 faktyczny podzia\u0142 okupowanej Polski mi\u0119dzy III Rzesz\u0119 i Zwi\u0105zek Sowiecki.<\/p>\n\n\n
Konsekwencje 17 wrze\u015bnia nie zako\u0144czy\u0142y si\u0119 na zmianie granic. Sowiecka okupacja przynios\u0142a deportacje, wi\u0119zienia, represje wobec elit i zbrodnie, kt\u00f3rych najbardziej znanym symbolem pozostaje Katy\u0144. Setki tysi\u0119cy obywateli II Rzeczypospolitej znalaz\u0142y si\u0119 pod w\u0142adz\u0105 systemu, kt\u00f3ry traktowa\u0142 polsk\u0105 pa\u0144stwowo\u015b\u0107 jako przeszkod\u0119 polityczn\u0105.<\/p>\n\n\n
Ta data ma r\u00f3wnie\u017c wymiar geopolityczny. Historia 1939 roku przypomina, jak niebezpieczne bywaj\u0105 uk\u0142ady mocarstw zawierane ponad g\u0142owami pa\u0144stw po\u0142o\u017conych mi\u0119dzy nimi oraz jak szybko propaganda mo\u017ce pr\u00f3bowa\u0107 odwr\u00f3ci\u0107 znaczenie agresji. Dlatego rocznica 17 wrze\u015bnia pozostaje lekcj\u0105 historii i wa\u017cnym elementem polskiej debaty o bezpiecze\u0144stwie.<\/p>\n\n\n
Wa\u017cne jest te\u017c odr\u00f3\u017cnienie sytuacji militarnej od p\u00f3\u017aniejszej narracji propagandowej. Polska nie skapitulowa\u0142a 17 wrze\u015bnia, a w\u0142adze Rzeczypospolitej funkcjonowa\u0142y dalej. Sowieckie twierdzenie o rzekomym \u201erozpadzie\u201d pa\u0144stwa mia\u0142o uzasadni\u0107 dzia\u0142anie ju\u017c wcze\u015bniej uzgodnione politycznie z III Rzesz\u0105. Z punktu widzenia prawa i fakt\u00f3w historycznych by\u0142 to wi\u0119c akt agresji, a nie neutralna operacja porz\u0105dkowa.<\/p>\n\n\n
Na zaj\u0119tych terenach szybko zacz\u0119to przebudowywa\u0107 administracj\u0119, w\u0142asno\u015b\u0107 i \u017cycie publiczne. Represje dotyka\u0142y urz\u0119dnik\u00f3w, wojskowych, policjant\u00f3w, ziemian, nauczycieli i przedstawicieli innych grup uznawanych przez w\u0142adze sowieckie za potencjalnie wrogie. Deportacje w g\u0142\u0105b ZSRS rozbija\u0142y ca\u0142e rodziny, a mieszka\u0144cy Kres\u00f3w znale\u017ali si\u0119 w zupe\u0142nie nowej rzeczywisto\u015bci prawnej i politycznej.<\/p>\n\n\n
Rocznica 17 wrze\u015bnia ma wi\u0119c dwa wymiary. Pierwszy jest historyczny i dotyczy pami\u0119ci o agresji oraz jej ofiarach. Drugi jest edukacyjny: przypomina, \u017ce j\u0119zyk u\u017cywany przez agresora bywa cz\u0119\u015bci\u0105 operacji politycznej. W 1939 roku oficjalne uzasadnienia nie opisywa\u0142y rzeczywistego celu dzia\u0142a\u0144, lecz mia\u0142y stworzy\u0107 pozory legalno\u015bci dla wcze\u015bniej przygotowanego podzia\u0142u terytorium.<\/p>\n\n\n
W polskiej pami\u0119ci historycznej 17 wrze\u015bnia \u0142\u0105czy si\u0119 te\u017c z losem Sybirak\u00f3w. To przypomnienie, \u017ce skutkiem decyzji podj\u0119tych na najwy\u017cszym szczeblu politycznym by\u0142y konkretne dramaty rodzin: aresztowania, wyw\u00f3zki, utrata dom\u00f3w i wieloletnia roz\u0142\u0105ka. Dlatego rocznica ma wymiar pa\u0144stwowy, ale r\u00f3wnie\u017c bardzo osobisty.<\/p>\n\n\n
IPN \u2013 materia\u0142y o 1 i 17 wrze\u015bnia 1939: https:\/\/ipn.gov.pl\/pl\/dla-mediow\/materialy-do-pobrania\/218454%2CII-wojna-swiatowa-Polacy-pod-okupacja-niemiecka-i-sowiecka-1-i-17-wrzesnia-1939-.html<\/p>\n\n\n
IPN \u2013 rocznica agresji ZSRS: https:\/\/ipn.gov.pl\/pl\/dla-mediow\/komunikaty\/206367%2CTEKST-AUDIO-85-rocznica-agresji-Zwiazku-Sowieckiego-na-Polske.html<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
17 wrze\u015bnia 1939 roku Armia Czerwona wkroczy\u0142a do Polski, realizuj\u0105c tajne ustalenia paktu Ribbentrop-Mo\u0142otow. W przeddzie\u0144 rocznicy warto przypomnie\u0107, \u017ce sowiecka agresja nie by\u0142a \u201ewkroczeniem ochronnym\u201d, lecz kolejnym ciosem zadanym pa\u0144stwu walcz\u0105cemu ju\u017c z III Rzesz\u0105.<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":12861,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[84],"tags":[],"class_list":["post-12862","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12862","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12862"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12862\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12908,"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12862\/revisions\/12908"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12861"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/strefawolnejprasy.pl\/swp-new\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}