Wiadomości będą wysyłane raz w tygodniu, na koniec tygodnia. Adresy e-mail będą wykorzystywanie jedynie do mailingów w ramach Strefy Wolnej Prasy. Nie będą przedmiotem sprzedaży innym podmiotom.

Jesteś tutaj:
Home > Historia > Polski wywiad w Niemczech po II wojnie światowej – wywiad z dr. Łukaszem Wolakiem

Polski wywiad w Niemczech po II wojnie światowej – wywiad z dr. Łukaszem Wolakiem

MP: Dzień dobry Panie Doktorze. Bardzo się cieszę z naszego spotkania w Instytucie Pamięci Narodowej i tego, że znalazł Pan czas, żeby udzielić naszemu jeszcze młodemu portalowi wywiadu. Skąd się wzięło Pana zainteresowanie tematem polskiego wywiadu po II wojnie światowej w Niemczech?

Dr ŁW: Zainteresowanie działalnością wywiadu PRL po zakończeniu II wojny światowej na terenie okupowanych Niemiec, a następnie RFN, było związane z moimi badaniami nad działalnością centralnej organizacji polskich uchodźców – Zjednoczeniem Polskich Uchodźców. To w tym momencie po raz pierwszy zetknąłem się z tą problematyką. Kilka lat temu po wykonaniu pierwszych kwerend materiał nie był pełny, ale okazało się że zawierał pewne wątki związane z aktywnością struktur wywiadu w tym środowisku. Niemniej w początkowym okresie udało mi się dostrzec jedynie kilka spraw, które były oderwane od siebie bez żadnego związku. Ponadto nie kładłem nacisku na ten element uznając, że będzie to jedynie wątek poboczny moich badań. Dokładnie wynikało to z tego, że materiał nie pozwalał na jednoznaczne i kategoryczne wyniki. Z dostępnych źródeł wynikało, że wywiad, o ile interesował się poszczególnymi działaczami ZPU, o tyle już samą organizację niekoniecznie. Bardziej interesująca, z wywiadowczego punktu widzenia, była działalność Radia Wolna Europa. Część z działaczy ZPU w naturalny sposób utrzymywała z tą grupą bliższe lub dalsze relacje. Doszedłem jednak do wniosku, że ZPU nie znajdowało się na wywiadowczej liście organizacji niepodległościowych, które były infiltrowane. Z czasem zbierając materiały do leksykonu działaczy ZPU zacząłem docierać do materiałów, które pomału dekonstruowały moje poprzednie ustalenia. Po pierwsze okazało się, że wielu członków tej organizacji miało za sobą nie tylko służbę w przedwojennym Wojsku Polskim czy Oddziale II Sztabu Głównego, ale również działalność konspiracyjną w strukturach ZWZ/AK, Stronnictwie Narodowym i Narodowych Siłach Zbrojnych (NSZ). Dodatkowo problem pojawiał się w momencie próby zrekonstruowania ich powojennych losów. Zastanawiałem się: dlaczego? Dzisiaj mogę śmiało odpowiedzieć, że w conajmniej w przypadku jednego oficera i działacza to pytanie pozostaje otwarte. Mam w tym miejscu na myśli płk. dr. inż. Bolesława Zawalicz-Mowińskiego (1903-1993) ps. „Zawalicz”, „Gończ”, „Dyrektor”, „Stef”, „Witold”, który był nie tylko przedwojennym oficerem kawalerii, ale w czasie okupacji czynnym oficerem ZWZ/AK, z-cą dowódcy Zgrupowania „Róg” podczas Powstania Warszawskiego, a po zakończeniu wojny współtwórcą Samopomocy Wojska SPK, SPK i ZPU, wreszcie wieloletnim prezesem Oddziału SPK w brytyjskiej strefie okupacyjnej i pierwszym prezesem zarządu ZPU. Okazało się, że ta postać nie jest szeroko znana nawet kombatantom Powstania Warszawskiego. Zawalicz-Mowiński w pewnym momencie wyemigrował z RFN do Kanady bez większego rozgłosu, nagle, nie informując o swoich planach kolegów m.in. z ZPU. Dzisiaj, okazuje się po ustaleniach oraz badaniach Andrzeja Suchcitza, że Zawalicz-Mowiński prowadził działalność wywiadowczą, tzw. wywiad emigracyjny. Był przede wszystkim łącznikiem Zawiązku Sztabu Głównego, który powstał na gruzach Oddziału II i Oddziału VI Sztabu Głównego, a więc wywiadu rządu polskiego na Uchodźstwie w Londynie. Ponadto udało mu się zorganizować spotkanie pomiędzy płk. „Gano” z Brukseli, a przedstawicielem BND. To wszystko wskazuje na to, że był osobą w dużym stopniu zaangażowaną w tą działalność. Aby dodatkowo uatrakcyjnić jego postać można wskazać, że był również przełożonym por. Wincentego Broniwój-Orlińskiego ps. „Broniwój” podczas jego misji wywiadowczych do Polski w latach 1950-1954. Ostatecznie W. Orliński w 1954 r. zdekonspirował Zawalicz-Mowińskiego komunistycznej bezpiece. Być może ten fakt wymusił na Zawalicz-Mowińskim natychmiastową emigrację?! Powyższy przykład jest jednym z wielu, który udało mi się w części zrekonstruować. Takich historii w tym środowisku było dużo, dużo więcej. Warto podkreślić, że powojenne Niemcy to „poligon” wywiadowczy, na którym ścierały się instytucje krajów bloku zachodniego i wschodniego. Ten stan rzeczy trwał niezmiennie do upadku muru berlińskiego.

MP: Ciągle jeszcze niewiele osób wie o tragicznym losie Polaków, którzy przebywali w obozach koncentracyjnych w Niemczech w chwili zakończenia się wojny. Jak Pan ocenia fakt, że trafili z obozów koncentracyjnych do obozów pracy? Jak byli traktowani w tych nowych obozach?

Dr ŁW: Na początek należy zauważyć, że alianci zdawali sobie jedynie w części sprawę z ogromu problemów, z jakimi będą musieli sobie poradzić z chwilą upadku III Rzeszy, w tym z problemów, jakie związane były z ludnością przesiedloną na tamte teren podczas drugiej wojny światowej. To, co ich zaskoczyło, to skala tego problemu. Według szacunków w zachodnich strefach okupacyjnych z chwilą zakończenie wojny przebywało około 13 milionów ludzi różnych narodowości. Polacy stanowili najliczniejszą grupę, którą szacowano na blisko 2 – 2,5 mln. Warto dodać, że dzisiaj nie jest możliwe pełne oszacowanie liczby Polaków przebywających w tamtym czasie w zachodnich strefach okupacyjnych. Istnieje wiele szacunków i danych obrazujących skalę osobową na tamtym terenie. Zagadką jednak pozostaje rzeczywista liczba Polaków przebywających w powojennych Niemczech. Wydaje się, że najłatwiej przybliżyć dane ze strefy radzieckiej, gdzie według szacunków przebywało z chwilą zakończenia wojny około 700 tys. Polaków. Wszystkich znajdujących się w tamtym czasie na terenach zachodnich stref okupacyjnych Niemiec nazywano potocznie dipisami (ang. displaced persons). Wszyscy niemalże po zakończonych działaniach wojennych znaleźli się w obozach dla dipisów lub obozach dla byłych jeńców wojennych. Z czasem ta sytuacja ulegała zmianom. Dlaczego więc powstały obozy dla dipisów? Otóż władze okupacyjne chciały w pierwszym okresie zatrzymać znaczną liczbę wyzwalanych z obozów, aby zapewnić swobodę przemieszczania się wojskom alianckim. Wiele pierwszych skupisk dipisów było przypadkowych, co sprzyjało dużemu rozdrobnieniu. Również w tym czasie alianci tworzyli mniejsze i większe obozy przygotowując sobie front do „repatriacji”. Rzeczywiście w kilku przypadkach odnotowujemy historie, w których wyzwalanych z obozów koncentracyjnych zatrzymywano w tych obozach. W świadomości tej społeczności zrodziło się później określenie zawarte w książce Andreasa Lembecka „Wyzwoleni ale nie wolni”. Ci, którzy mieli więcej szczęścia, trafili do obozów dla DP zaadaptowanych z byłych koszar Wehrmachtu. Ten stan sprzyjał jednak wspomnianemu rozdrobnieniu ośrodków, którymi z czasem było ciężko zarządzać. W drugim okresie władze okupacyjne zaczęły konsolidować mniejsze skupiska w większe, co w zamyśle administracji miało usprawnić ewentualną „repatriację”. W tym okresie zaczęły powstawać liczne obozy, które liczyły już od 2 tys. do nawet 10 tys. osób. Władze okupacyjne uważały, że będzie to najlepszy system skoncentrowania tak ogromnej liczby ludzi, który gwarantował w tamtym czasie lepszą kontrolę. Bezpośrednio związane to było z centralizacją dostaw żywności, odzieży, ale przede wszystkim wiązało się z „repatriacją”. Alianci, w tym UNRRA, dążyli do tego aby w możliwie najszybszym czasie zakończyć „repatriację”. Z jednej strony oznaczało to dla dipisów wiele problemów, w tym trudne warunki socjalno-bytowe oraz szerzące się poczucie beznadziei. Dochodziło więc do paradoksów, w których wyzwolona ludność nie mogła opuszczać obozów. Towarzyszyło im wielkie niezrozumienie i poczucie krzywdy. Z czasem kiedy alianci zachodni zdali sobie sprawę z fiaska „repatriacji” (niemal 1,7 mln ludzi powróciło do komunistycznej Polski), ponieważ nie wszyscy deklarowali chęć powrotu powstał problem, co zrobić z nadal sporą grupą ludzi. Ostatecznie poszukiwano innych możliwości osiedlenia dla tej społeczności poza strefami okupacyjnymi. Inni decydowali się na dalszą emigrację, a jeszcze inni pozostali w Niemczech. Dla tych, którzy ostatecznie zostali w RFN powstawały specjalne osiedla, które do dzisiaj istnieją. Związane to było z ratyfikowaniem przez rząd w Bonn Konwencji Genewskiej o uchodźcach. Nad tą grupą swój parasol ochronny roztoczyła opiekę UNHCR – agenda ONZ, a rząd w Bonn zmuszony został do przebudowania systemu opieki nad dipisami/uchodźcami. Obozy dla dipisów zamieniły się w obozy dla uchodźców.
Niestety warunki socjalno-bytowe w obozach dla dipisów, szczególnie w tych przeludnionych, pozostawiały wiele do życzenia. Mogę posłużyć się w tym miejscu cytatem, który doskonale obrazuje ten stan: „Obozy. Przedstawiają pod każdym względem zupełną mozaikę: od małych liczących po kilkaset ludzi, do ogromnych liczących po 22 – 28 tys. Od rozłożonych w barakach po częściowo rozmieszczonych po wsiach, całkowicie ulokowane w dawnych niemieckich koszarach, wreszcie do zupełnie polskich wsi. Do pierwszego typu należą np. Oxford i Bodenteich, do drugiego Kuesten, do trzeciego Bergen-Belsen, do czwartego Bardowick. Od całkowicie polskich – do mieszanych. Od świetnie prowadzonych – Oxford, do rozpaczliwych – Fallingsbostel”. Zdarzały się jednak wyjątki w tamtych ponurych czasach. Przykładem dobrze zarządzanego obozu był wspomniany wcześniej obóz barakowy Oxford, na terenie którego był szpital z gabinetem chirurgicznym, salą położniczą, gabinetem stomatologicznym czy lampą kwarcową. Na jego terenie znajdowało się boisko, pływalnia, pracowania szewska i krawiecka, kuchnia ogólna i kuchnia dla gospodarstw indywidualnych, kilka fortepianów. Mimo, że czystość w miejscach dużych skupisk ludzkich dzisiaj wydaje się nam standardem, to w obozach podczas okupacji Niemiec było zupełnie na odwrót. Była to powszechnie poszukiwana cecha obozów, której z różnych powodów wiele ośrodków nie było wstanie spełnić. Z obozami dla dipisów wiążą się również inne wydarzenia, bowiem wielu z nich podróżowało ze wszystkich stref okupacyjnych do miejsc, gdzie stacjonowała 1 Dywizja Pancerna czy Samodzielna Brygada Spadochronowa. W związku z tym powstawały również w pełni polskie enklawy m.in.: w Emmerich, Geislingen, Hagen, Heidenheim, Schwabich Hall, Waseralfingen i Wesel. Wiele z nich przyjęło polskie odpowiedniki. Wspomniane Haren przemianowano na Maczków, Emmerich było Spadochronowem, Wildflecken przemianowano na Durzyn, Hohenfels stało się Lechowem, a Neuvrees było Kacperkowem. Wzorcowym przykładem administrowania przez polskich dipisów własną enklawą był znany nam dzisiaj Maczków, gdzie pomiędzy Wezerą a Amizą na terenie Emslandu utworzono „małą Polskę”. Jednak ta historia nie trwała zbyt długo i zakończyła się jeszcze w 1947 r. z chwila ewakuacji oddziałów PSZ do Wielkiej Brytanii. Podobnie jak różne warunki panowały w obozach dla dipisów, tak różnie byli traktowani dipisi. Wiele z tych reakcji, a więc beznadziejności życia w oczekiwaniu na dalszą emigrację czy „repatriację” została zawarta m.in. w książce Tadeusza Nowakowskiego pt. „Obóz wszystkich świętych”, czy publikacji małżeństwa Babiaków pt. „Zanim zasypie piasek ślad”. Nie było wówczas jednego kanonu zachowań, także po stronie administracji alianckiej. Z literatury wynika, że conajmniej kilkudziesięciu polskich dipisów zostało skazanych na kary śmierci za przestępstwa pospolite oraz drobne kradzieże. To jest jeden z problemów, o którym nadal mało wiemy. Co ważne, zachowania ludzi nie były jednorodne. T. Nowakowski wspomina w swojej publikacji o sytuacji, w której mieszkańcy obozu udzielili schronienia innemu dipisowi, który był sprawcą morderstwa i schował się na terenie obozu przed brytyjską żandarmerią. Początkowe ukrycie sprawcy ostatecznie zakończyło się jego wydaleniem z obozu przez społeczność obozową. Wyobrażam sobie, że podobnych zdarzeń było dużo więcej i mogły mieć o wiele bardziej dramatyczny przebieg.

MP: Jaką książkę lub książki poleciłby Pan czytelnikom, którzy zaczynają się tą tematyką interesować?

Dr ŁW: Bez wątpienia literatura przedmiotu jest obszerna. Jeżeli ma Pan na myśli dipisów to każdemu, kto chciałby dowiedzieć się więcej o tamtych realiach polecam właśnie publikacje Tadeusza Nowakowskiego „Obóz wszystkich świętych”. Warto zwrócić uwagę na zbiór wspomnień opracowanych przez redaktora Adama Dyrko pt. „Wygnańcze szlaki”, czy opracowanie małżeństwa Babiaków „Zanim zasypie piasek ślad”. Z opracowań naukowych wypada wspomnieć opracowanie prof. Czesława Łuczaka o Polakach w zachodnich strefach okupacyjnych. Natomiast jeżeli chodzi o literaturę, która poświęcona jest tylko działaności wywiadu PRL, to wybrałbym dwie – trzy propozycje. Pierwsza to popularna publikacja dr. Władysława Bułhaka i prof. Patryka Pleskota pt. „Szpiedzy PRL-u”, ostatnie wydanie dr. Witolda Bagieńskiego pt. „Wywiad cywilny Polski Ludowej 1945-1961”, a także ciekawą serię pt. „Studia nad wywiadem i kontrwywiadem Polski w XX wieku”, w której znajdą Państwo wiele ciekawych opracowań poświęconym działalności tajnych służb PRL.

MP: Czy uważa Pan, że tylko podwójni agenci tak naprawdę są w stanie odegrać znaczącą rolę w obronie rodzinnego kraju?

Dr ŁW: Ktoś kiedyś napisał, że jeśli doszło do ujawnienia jakiegoś ogniwa siatki szpiegowskiej, to z pewnością któryś z podwójnych agentów zdradził. Oczywiście nie zawsze, ale mamy tyle samo przypadków, które na to wskazują. Problem z podwójnymi czy nawet potrójnymi agentami jest taki, że w pewnym momencie nie wiadomo komu taka osoba przekazuje prawdziwe informacje, a kogo dezinformuje. Problem zaczyna się wówczas kiedy taki człowiek wymyka się służbom i tracą one nad nim kontrolę. Z drugiej strony należy zdawać sobie sprawę z tego, czy tego chcemy czy nie, że dopóki istnieją tajne służby dopóty będą istnieć podwójni i potrójni agenci i mają oni swoje miejsce w całym systemie. Inną sprawą będzie to, gdzie to źródło jest zlokalizowane. Niemniej cały system bezpieczeństwa powinien opierać się na zsynchronizowanych działaniach całego aparatu Państwa, który został do tego powołany. Agenci to oczywiście jeden z elementów zdobywania informacji, bez którego tajne służby np. wywiad nie mógłby normalnie funkcjonować. Byłby zwyczajnie ślepy. Ponadto bezpieczeństwo Państwa, to jednak złożona materia i daleki byłbym od tego aby wskazywać, że opiera się ono jedynie na osobowych źródłach informacji. To byłoby zbyt proste i piękne. Bezpieczeństwo to złożony system przede wszystkim współdziałania struktur Państwa, które odpowiadają za tą przestrzeń. To również polityka wewnętrzna i zewnętrzna, którą prowadzą rządy. Wreszcie to także obywatele, a więc jednostka, która w całym systemie jest ważnym o ile nie najważniejszym elementem i nośnikiem bezpieczeństwa. Niemniej w przeszłości bywało tak, że eskalacja konfliktu zależała od działalności jednego czy dwóch agentów tajnych służb. Doskonale to widać w latach 1945-1990, gdzie działalność tych instytucji zwłaszcza na pierwszej linii miała ogromne znaczenie przede wszystkim dla prowadzenia polityki zagranicznej. Zresztą po dziś dzień ten czas nazywany jest potocznie „wojną szpiegów”.

MP: Co Pan sądzi na temat wykorzystywania zbrodniarzy wojennych przez Zachodnie służby wywiadowcze?

Dr ŁW: Instytucje wywiadowcze od zawsze wykorzystywały różne grupy osób, które mogły przynieść zamierzony skutek lub osiągnąć jakiś cel działania. Paradoksalnie odpowiem, że nie dotyczy to tylko służb zachodnich, a każdej innej. To, że zachodnie służby wywiadowcze wykorzystywały osoby z byłego aparatu bezpieczeństwa III Rzeszy jest niepodważalne. Z drugiej strony podobna sytuacja dotyczyła np. działalności Stasi. Nie inaczej było w Związku Radzieckim. Wystarczy wspomnieć, że Organizacja Gehlena została zbudowana w większości w oparciu o byłych oficerów Abwehry, Wehrmachtu, Gestapo, SS, Sipo, Kripo a nawet SD. Często nam się wydaje, że z upadkiem systemu wszystko, co związane z tajnymi służbami zostaje wymazane. Niestety w wielu przypadkach następuje jedynie zmiana mundurów i flag.

MP: Jakie jest Pana zdanie na temat metod, jakie stosowali okupanci aby przeciągnąć polskich oficerów na swoją stronę?

Dr ŁW: Jeżeli dobrze rozumiem Pana pytanie, to chodzi o aliantów zachodnich i ich instytucje wywiadowcze?! Jeżeli tak to śmiało można powiedzieć, że metody były różne i znane wszystkim wywiadom. Dzisiaj nazwalibyśmy to klasyką gatunku. Dodatkowo sytuacja bezpośrednio po zakończeniu wojny i przez kolejnych kilka lat tej grupy Polaków nie była zbyt sprzyjająca. Zwłaszcza tych, którzy przebywali na terenie okupowanych Niemiec a później RFN. Wyobrażam sobie, że złe warunki socjalno-bytowe, czy brak pracy sprzyjały podejmowaniu wielu decyzji. Inaczej było z żołnierzami i oficerami, którzy świadomie z pełną konsekwencją chcieli zrobić coś dla kraju poprzez aktywne włączenie się w misje wywiadowcze i realizację zadań wymierzonych przecież nie w Polskę jako taką, a w cały komunistyczny aparat bezpieczeństwa oraz jarzmo rosyjskiej okupacji. Można więc śmiało powiedzieć, że postaw moralnych w tym środowisku było naprawdę dużo. Każdy miał inne pryncypia i kodeks wartości. Nie zawsze jednak wszyscy dążyli do tego samego celu – Wolnej Polski.

MP: Jeszcze prywatne pytanie. Uprawia Pan sztuki walki. Czy pomagają one Panu w rozwijaniu znakomitej pamięci, którą Pan posiada? Czy może ta pamięć wynika z pasji, jaką dla Pana są tematy, którymi się Pan zajmuje?

Dr ŁW: Sztuki walki uczą przede wszystkim koncentracji, myślenia i poszanowania dla innego człowieka. Te cechy znakomicie przydają się w nauce. Trudno mi ocenić czy one są źródłem mojej pamięci. Nigdy nie zastanawiałem się nad tym. Inną sprawą jest pasja do podejmowanych przeze mnie tematów, której od lat nie ukrywam. Człowiek ma naturalną zdolność do zgłębiania wiedzy, poszerzania horyzontów i oceny faktów. Wydaje mi się, że jednak istotniejszą cechą będzie w tym przypadku zdolność do analitycznego myślenia. To również poszukiwanie odpowiedzi na pytania i weryfikowanie zdobytych informacji. Gdybyśmy się zabawili w zobrazowanie tego o czym mówię, to przypominałoby to bardziej grę w szachy albo układanie kilku tysięcy puzzli, które prywatnie bardzo lubię.

Notka biograficzna:
Łukasz Wolak – dr, historyk i dokumentalista, absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego. Były pracownik Oddziału IPN we Wrocławiu oraz Centrum im. Willy’ego Brandta UWr. Uczestnik CBP IPN pt. „Polska emigracja niepodległościowa 1945–1990”. Kontynuuje badania związane z polskimi uchodźcami w Niemczech po II wojnie światowej. Zainteresowania badawcze: Polacy w Niemczech po 1945 r., polskie organizacje emigracyjne po 1945, działacze emigracyjni w Niemczech po 1945 r., tajne służby PRL.

Zdjęcie – ©Piotr Życieński/IPN
Wywiad przeprowadził: Mariusz Paszko

Mariusz Paszko
Redaktor Naczelny - wywiady, historia, gospodarka, wiedza, technologie.

Podobne

Leave a Reply

1 122 odpowiedzi na “Polski wywiad w Niemczech po II wojnie światowej – wywiad z dr. Łukaszem Wolakiem”

  1. whoah this weblog is great i like reading your posts. Stay up the good paintings! You recognize, lots of persons are hunting round for this information, you can help them greatly.

  2. Dla mnie to jest niezmiernie interesujace:
    „Z dostępnych źródeł wynikało, że wywiad, o ile interesował się poszczególnymi działaczami ZPU, o tyle już samą organizację niekoniecznie. Bardziej interesująca, z wywiadowczego punktu widzenia, była działalność Radia Wolna Europa. Część z działaczy ZPU w naturalny sposób utrzymywała z tą grupą bliższe lub dalsze relacje. Doszedłem jednak do wniosku, że ZPU nie znajdowało się na wywiadowczej liście organizacji niepodległościowych, które były infiltrowane””

    W czasie strajku w 80-tym, ktos podrzucal mlodemu jakies ulotki nie majace nic wspolnego z SB ani Radiem Wolna Europa – wazne, gdyz pierwsze „Nie dac sie zabic, bo jest falsz”

    Ciekawy bylby wywiad w tej sprawie z panem Andrzejem Gwiazda

    Tak jakbym sie teraz dowiedzial o ich pochodzeniu.

  3. Z niecierpliwoscia czekam na artykuly na ten temat, dlatego ze czesc dzialaczy solidarnosci jakby wycofala sie ze zdobyczy wladzy a czesc uwlaszczyla sie jak okupanci z UB.
    To jest oficjalna wersja – falszywa tak jak o KOR, ze niby powstal w celu pomocy robotnikom a nie w celu spacyfikowania protestow na prowincji, poza dzialaniem ZUS.

    Mielibysmy odpowiedz, dlaczego Winnickiemu wylaczono mikrofon w niby polskim parlamencie.

    Byloby takze o inwigilacyjnej roli ZUS udajacego ubezpieczyciela.

    To wszystko jest juz pewna historia ale wazna, gdyz mozna udowodnic, iz Europa zalezna jest od spraw zwiazanych z „Jakoscia Konsumpcji” w Polsce.

    To wszystko byloby podstawa „organizacji” majacej dosc sily, aby ta „Jakosc” podniesc do poziomu globalnej konkurencyjnosci Europy.

  4. I simply want to mention I am new to blogging and site-building and truly savored you’re web site. Almost certainly I’m likely to bookmark your blog . You surely come with wonderful article content. Thanks for revealing your web site.

  5. I couldn’t resist writing comments. “All successful people men and women are big dreamers. They imagine what their future could be, ideal in every respect, and then they work every day toward their distant vision, that goal or purpose.” by Brian Tracy..

  6. I do agree with all the ideas you have offered to your post. They are very convincing and can definitely work. Still, the posts are very quick for beginners. Could you please extend them a bit from subsequent time? Thank you for the post.

  7. Thank you for making the trustworthy attempt to speak about this. I believe very robust approximately it and wish to read more. If it’s OK, as you achieve extra in depth wisdom, might you thoughts including extra articles very similar to this one with more information? It will be extraordinarily helpful and helpful for me and my friends.

  8. I loved as much as you’ll receive carried out right here. The sketch is tasteful, your authored subject matter stylish. nonetheless, you command get got an edginess over that you wish be delivering the following. unwell unquestionably come more formerly again since exactly the same nearly a lot often inside case you shield this increase.

  9. Wonderful goods from you, man. I’ve understand your stuff previous to and you’re just too magnificent. I actually like what you’ve acquired here, certainly like what you are stating and the way in which you say it. You make it enjoyable and you still take care of to keep it wise. I cant wait to read much more from you. This is really a tremendous site.

  10. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  11. Thank you for another informative web site. Where else could I get that kind of info written in such a perfect way? I’ve a project that I am just now working on, and I’ve been on the look out for such info.

  12. An intriguing discussion might be priced at comment. I believe that you need to write much more about this topic, it might not be considered a taboo subject but usually everyone is too little to talk on such topics. To another location. Cheers

  13. I just want to tell you that I am just new to weblog and really enjoyed this website. Almost certainly I’m planning to bookmark your site . You really come with very good articles and reviews. Kudos for sharing your blog.

  14. I simply want to mention I am very new to blogs and honestly enjoyed you’re web page. Very likely I’m likely to bookmark your website . You really come with perfect posts. Regards for sharing with us your blog.

  15. A motivating discussion is definitely worth comment. I believe that you should write more on this subject, it might not be a taboo matter but usually people don’t speak about these topics. To the next! All the best.

  16. Aw, this was an extremely good post. Taking a few minutes and actual effort to make a great article… but what can I say… I hesitate a whole lot and don’t seem to get anything done.

  17. Oh my goodness! Impressive article dude! Thank you so much, However I am going through issues with your RSS. I don’t know why I am unable to join it. Is there anyone else having the same RSS problems? Anybody who knows the solution can you kindly respond? Thanx!!

  18. Good post. I learn something totally new and challenging on blogs I stumbleupon every day. It will always be helpful to read articles from other writers and practice something from their websites.

  19. I just want to tell you that I’m new to weblog and truly liked this web page. Probably I’m want to bookmark your blog post . You absolutely come with wonderful article content. Regards for revealing your website page.

  20. Excellent goods from you, man. I’ve understand your stuff previous to and you’re just too magnificent. I really like what you’ve acquired here, certainly like what you’re saying and the way in which you say it. You make it entertaining and you still care for to keep it sensible. I can not wait to read much more from you. This is actually a great web site.

  21. I as well as my pals were found to be viewing the nice tactics found on the blog while then got a horrible feeling I had not thanked the site owner for those secrets. Those women are actually so excited to read through all of them and have definitely been taking pleasure in these things. We appreciate you actually being so accommodating as well as for utilizing this kind of good themes millions of individuals are really eager to know about. Our honest regret for not expressing gratitude to you earlier.

  22. Hiya, I am really glad I have found this info. Nowadays bloggers publish just about gossips and internet and this is actually irritating. A good web site with exciting content, this is what I need. Thank you for keeping this site, I will be visiting it. Do you do newsletters? Can not find it.

  23. I have been browsing online greater than three hours these days, yet I never discovered any interesting article like yours. It’s pretty worth enough for me. In my view, if all webmasters and bloggers made good content material as you did, the internet might be much more useful than ever before.

  24. Good – I should certainly pronounce, impressed with your website. I had no trouble navigating through all the tabs and related info ended up being truly simple to do to access. I recently found what I hoped for before you know it in the least. Reasonably unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or anything, web site theme . a tones way for your customer to communicate. Nice task..

  25. Simply wanna remark on few general things, The website style and design is perfect, the subject material is rattling excellent. „I delight in men over seventy. They always offer one the devotion of a lifetime.” by Oscar Fingall O’Flahertie Wills Wilde.

  26. Hi there would you mind stating which blog platform you’re using? I’m planning to start my own blog soon but I’m having a hard time making a decision between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and Drupal. The reason I ask is because your layout seems different then most blogs and I’m looking for something unique. P.S My apologies for being off-topic but I had to ask!

  27. It’s perfect time to make a few plans for the future and it’s time to be happy. I’ve learn this publish and if I could I wish to recommend you few interesting issues or advice. Perhaps you can write next articles referring to this article. I desire to learn even more issues approximately it!

  28. Right here is the right blog for anybody who hopes to understand this topic. You realize so much its almost hard to argue with you (not that I really will need to…HaHa). You definitely put a brand new spin on a topic that’s been discussed for many years. Great stuff, just wonderful.

  29. Hi there. I found your blog by way of Google even as looking for a comparable matter, your web site got here up. It appears to be good. I have bookmarked it in my google bookmarks to come back then.

  30. Can I simply say what a relief to discover someone that actually knows what they’re talking about over the internet. You definitely understand how to bring an issue to light and make it important. More people really need to read this and understand this side of your story. I was surprised that you aren’t more popular since you definitely possess the gift.

  31. Hiya, I’m really glad I have found this information. Today bloggers publish just about gossip and internet stuff and this is really annoying. A good site with interesting content, this is what I need. Thanks for making this web-site, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  32. Hiya, I am really glad I have found this info. Nowadays bloggers publish only about gossip and net stuff and this is actually irritating. A good web site with exciting content, this is what I need. Thank you for making this site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  33. Hiya, I am really glad I’ve found this information. Today bloggers publish only about gossip and net stuff and this is actually irritating. A good blog with interesting content, this is what I need. Thank you for making this web-site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  34. Hiya, I am really glad I have found this information. Nowadays bloggers publish just about gossip and net stuff and this is really irritating. A good blog with interesting content, that is what I need. Thanks for making this website, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  35. Hiya, I am really glad I’ve found this information. Nowadays bloggers publish only about gossip and net stuff and this is really frustrating. A good site with exciting content, that is what I need. Thanks for making this site, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  36. Hiya, I’m really glad I’ve found this information. Nowadays bloggers publish only about gossip and internet stuff and this is actually irritating. A good site with exciting content, that is what I need. Thank you for making this site, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  37. Hiya, I am really glad I have found this info. Today bloggers publish only about gossip and internet stuff and this is actually frustrating. A good site with exciting content, that is what I need. Thanks for making this web site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  38. Hiya, I am really glad I have found this info. Nowadays bloggers publish only about gossip and net stuff and this is really annoying. A good web site with interesting content, that’s what I need. Thank you for making this web-site, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  39. Hiya, I’m really glad I’ve found this information. Nowadays bloggers publish just about gossip and web stuff and this is actually annoying. A good blog with interesting content, this is what I need. Thanks for making this web site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  40. Hey there. I found your web site via Google at the same time as searching for a related matter, your website got here up. It looks great. I have bookmarked it in my google bookmarks to come back then.

  41. Hiya, I am really glad I have found this info. Today bloggers publish only about gossip and internet stuff and this is really annoying. A good website with interesting content, that is what I need. Thanks for making this website, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  42. Hiya, I’m really glad I’ve found this info. Nowadays bloggers publish just about gossip and web stuff and this is actually annoying. A good web site with exciting content, that is what I need. Thank you for making this web-site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  43. Hiya, I’m really glad I have found this information. Nowadays bloggers publish just about gossip and net stuff and this is really frustrating. A good blog with interesting content, this is what I need. Thank you for making this site, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  44. Hi there. I found your blog via Google at the same time as searching for a similar subject, your site came up. It looks great. I have bookmarked it in my google bookmarks to come back then.

  45. Hiya, I am really glad I have found this information. Today bloggers publish just about gossip and internet stuff and this is really irritating. A good site with exciting content, that is what I need. Thanks for making this web-site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  46. Hiya, I am really glad I’ve found this info. Nowadays bloggers publish just about gossip and net stuff and this is actually irritating. A good site with exciting content, this is what I need. Thank you for making this website, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  47. Hey there. I found your web site via Google whilst looking for a comparable matter, your website got here up. It looks good. I’ve bookmarked it in my google bookmarks to come back then.

  48. Hi there. I discovered your web site by means of Google even as searching for a related topic, your web site got here up. It appears to be good. I’ve bookmarked it in my google bookmarks to visit then.

  49. Hiya, I am really glad I’ve found this info. Nowadays bloggers publish just about gossip and web stuff and this is actually irritating. A good web site with exciting content, that’s what I need. Thank you for making this web-site, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  50. Hiya, I’m really glad I’ve found this information. Today bloggers publish just about gossip and net stuff and this is actually frustrating. A good web site with interesting content, that is what I need. Thank you for making this web-site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  51. Hiya, I’m really glad I’ve found this information. Today bloggers publish just about gossip and web stuff and this is actually annoying. A good blog with interesting content, that’s what I need. Thank you for making this website, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  52. Hiya, I am really glad I’ve found this info. Today bloggers publish just about gossip and net stuff and this is actually frustrating. A good blog with exciting content, this is what I need. Thank you for making this website, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  53. Hiya, I’m really glad I’ve found this information. Today bloggers publish just about gossip and net stuff and this is really annoying. A good web site with exciting content, this is what I need. Thank you for making this web-site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  54. Hiya, I am really glad I have found this info. Nowadays bloggers publish only about gossip and net stuff and this is really annoying. A good blog with interesting content, this is what I need. Thank you for making this site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  55. I’ve been surfing online more than 3 hours today, yet I never found any interesting article like yours. It is pretty worth enough for me. In my view, if all web owners and bloggers made good content as you did, the web will be a lot more useful than ever before.

  56. Just desire to say your article is as amazing. The clarity in your post is just nice and i can assume you are an expert on this subject. Fine with your permission allow me to grab your RSS feed to keep up to date with forthcoming post. Thanks a million and please carry on the enjoyable work.

  57. I’ve recently started a blog, the information you provide on this website has helped me greatly. Thanks for all of your time & work. „The word ‚genius’ isn’t applicable in football. A genius is a guy like Norman Einstein.” by Joe Theismann.

  58. Hiya, I’m really glad I have found this info. Nowadays bloggers publish just about gossip and net stuff and this is really irritating. A good blog with interesting content, that’s what I need. Thank you for making this website, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  59. Hello there. I found your website by means of Google at the same time as looking for a related subject, your website came up. It seems to be good. I’ve bookmarked it in my google bookmarks to come back then.

  60. Hey there. I discovered your website by way of Google whilst searching for a comparable subject, your website got here up. It appears great. I’ve bookmarked it in my google bookmarks to visit then.

  61. Hiya, I’m really glad I’ve found this info. Nowadays bloggers publish only about gossip and web stuff and this is really irritating. A good website with interesting content, that is what I need. Thank you for making this web-site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  62. Hiya, I am really glad I have found this information. Nowadays bloggers publish only about gossip and net stuff and this is actually irritating. A good website with exciting content, that is what I need. Thank you for making this web-site, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  63. Its like you read my mind! You appear to know so much about this, like you wrote the book in it or something. I think that you could do with some pics to drive the message home a little bit, but other than that, this is fantastic blog. An excellent read. I will definitely be back.

  64. Hiya, I’m really glad I have found this information. Today bloggers publish just about gossip and net stuff and this is really irritating. A good blog with exciting content, that is what I need. Thanks for making this web-site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  65. Hey there. I discovered your blog via Google while looking for a related matter, your website got here up. It seems to be good. I have bookmarked it in my google bookmarks to come back then.

  66. Hey there. I found your blog by the use of Google at the same time as searching for a comparable topic, your website got here up. It appears great. I have bookmarked it in my google bookmarks to come back then.

  67. Hiya, I am really glad I’ve found this information. Nowadays bloggers publish only about gossip and net stuff and this is really irritating. A good web site with exciting content, that’s what I need. Thanks for making this web site, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  68. Hiya, I’m really glad I’ve found this info. Today bloggers publish only about gossip and internet stuff and this is actually irritating. A good blog with interesting content, this is what I need. Thanks for making this website, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  69. I was just looking for this information for a while. After 6 hours of continuous Googleing, finally I got it in your site. I wonder what is the lack of Google strategy that do not rank this kind of informative websites in top of the list. Generally the top web sites are full of garbage.

  70. Hiya, I am really glad I’ve found this info. Today bloggers publish only about gossip and internet stuff and this is actually irritating. A good blog with interesting content, this is what I need. Thanks for making this web-site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  71. My spouse and i have been quite delighted Peter could conclude his web research via the ideas he made out of the web pages. It is now and again perplexing just to choose to be releasing guides which people today could have been selling. So we know we now have the writer to be grateful to because of that. The specific illustrations you’ve made, the easy blog menu, the relationships you make it easier to engender – it’s got many remarkable, and it’s aiding our son in addition to the family recognize that this article is pleasurable, which is certainly exceedingly important. Many thanks for the whole thing!

  72. Hi there. I found your website by means of Google while searching for a related topic, your site came up. It appears to be good. I’ve bookmarked it in my google bookmarks to come back then.

  73. Hiya, I’m really glad I’ve found this info. Today bloggers publish only about gossip and net stuff and this is actually irritating. A good website with exciting content, that is what I need. Thank you for making this site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  74. Awesome post. I’m a regular visitor of your blog and appreciate you taking the time to maintain the excellent site. I will be a regular visitor for a long time.

  75. Hey there. I discovered your website by means of Google whilst searching for a comparable matter, your website got here up. It seems to be good. I have bookmarked it in my google bookmarks to visit then.

  76. Hiya, I’m really glad I’ve found this information. Nowadays bloggers publish only about gossip and web stuff and this is actually frustrating. A good site with interesting content, that’s what I need. Thank you for making this website, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  77. Awesome write-up. I am a regular visitor of your site and appreciate you taking the time to maintain the excellent site. I’ll be a frequent visitor for a really long time.

  78. Hiya, I am really glad I’ve found this info. Nowadays bloggers publish just about gossip and web stuff and this is actually irritating. A good site with interesting content, that is what I need. Thanks for making this web-site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  79. Hiya, I’m really glad I have found this information. Today bloggers publish just about gossip and internet stuff and this is really irritating. A good web site with interesting content, that is what I need. Thank you for making this web site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  80. Hey there. I found your website by the use of Google even as looking for a related topic, your site came up. It appears good. I have bookmarked it in my google bookmarks to visit then.

  81. Hiya, I am really glad I’ve found this info. Today bloggers publish only about gossip and internet stuff and this is really annoying. A good website with exciting content, that’s what I need. Thank you for making this website, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  82. Great post. I was checking constantly this blog and I am impressed! Extremely helpful information particularly the last part 🙂 I care for such info a lot. I was looking for this certain information for a very long time. Thank you and good luck.

  83. Hiya, I am really glad I have found this info. Nowadays bloggers publish just about gossip and web stuff and this is really annoying. A good site with interesting content, that’s what I need. Thank you for making this site, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  84. Hi there. I discovered your blog by way of Google whilst searching for a related topic, your website came up. It appears good. I have bookmarked it in my google bookmarks to come back then.

  85. Awesome post. I am a normal visitor of your blog and appreciate you taking the time to maintain the excellent site. I will be a frequent visitor for a really long time.

  86. Hiya, I am really glad I have found this information. Nowadays bloggers publish just about gossip and internet stuff and this is actually irritating. A good blog with exciting content, that is what I need. Thanks for making this website, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  87. Hello there. I discovered your website by means of Google while searching for a similar matter, your web site came up. It looks great. I’ve bookmarked it in my google bookmarks to come back then.

  88. Thanks for your strategies. One thing I’ve got noticed is banks plus financial institutions know the spending practices of consumers plus understand that a lot of people max away their own credit cards around the getaways. They prudently take advantage of this particular fact and begin flooding your current inbox and snail-mail box having hundreds of no interest APR card offers right after the holiday season comes to an end. Knowing that in case you are like 98% of the American community, you’ll leap at the opportunity to consolidate credit debt and switch balances to 0 apr interest rates credit cards.

  89. Hiya, I am really glad I have found this information. Today bloggers publish only about gossip and web stuff and this is really annoying. A good web site with interesting content, this is what I need. Thank you for making this web site, and I’ll be visiting again. Do you do newsletters by email?

  90. Hello there. I discovered your blog by means of Google while looking for a comparable topic, your web site got here up. It looks great. I have bookmarked it in my google bookmarks to come back then.

  91. Hi there. I discovered your web site via Google while looking for a related matter, your site came up. It appears to be good. I have bookmarked it in my google bookmarks to visit then.

  92. Hello there. I found your website by the use of Google while searching for a comparable matter, your site came up. It appears good. I have bookmarked it in my google bookmarks to come back then.

  93. Hiya, I’m really glad I’ve found this information. Today bloggers publish only about gossip and internet stuff and this is really irritating. A good blog with interesting content, that is what I need. Thanks for making this web-site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  94. Hello there. I discovered your web site by way of Google whilst looking for a similar subject, your site got here up. It looks good. I’ve bookmarked it in my google bookmarks to visit then.

  95. Hiya, I am really glad I’ve found this info. Today bloggers publish just about gossip and internet stuff and this is actually frustrating. A good site with exciting content, this is what I need. Thank you for making this site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  96. Hiya, I am really glad I have found this information. Nowadays bloggers publish only about gossip and net stuff and this is really irritating. A good blog with exciting content, this is what I need. Thank you for making this web site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  97. Hiya, I am really glad I have found this info. Nowadays bloggers publish only about gossip and net stuff and this is really irritating. A good site with interesting content, that’s what I need. Thank you for making this web site, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?

  98. Hiya, I’m really glad I have found this info. Nowadays bloggers publish only about gossip and internet stuff and this is really annoying. A good site with interesting content, that’s what I need. Thanks for making this website, and I will be visiting again. Do you do newsletters by email?